Hürmüz Boğazı küresel enerji piyasalarının odağında

ABD ile İran arasında yaşanan gerilim sürecinde stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzı açısından kritik bir gündem maddesi haline geldi. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği su yolunda yaşanan aksaklıklar, petrol fiyatlarında dalgalanmaya ve uluslararası deniz taşımacılığında belirsizliklere neden oldu.

Son dönemde diplomatik temasların hız kazanmasıyla birlikte ateşkes ve kalıcı çözüme yönelik müzakereler devam ederken, Boğaz’ın güvenli şekilde yeniden uluslararası geçişlere açılması da gündemde yer alıyor.

Trump: “İran en üst düzey nükleer denetimlere onay verdi”

Donald Trump, yaptığı açıklamada İran’ın gelecekte kapsamlı ve eksiksiz nükleer denetim mekanizmalarını kabul ettiğini savundu. Bu kararın nükleer faaliyetlerin uluslararası düzeyde denetlenmesini sağlayacağını belirten Trump, aksi bir durumda müzakerelerin sona ereceğini ifade etti.

Trump, İran’ın attığı bu adım ve yürütülen görüşmeler doğrultusunda Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasına onay verdiğini açıkladı.

“Gerekirse deniz ablukası yeniden uygulanabilir”

ABD Başkanı, mevcut tabloda yeni bir deniz ablukası ihtimalinin düşük olduğunu dile getirirken, şartların değişmesi halinde bu seçeneğin yeniden gündeme gelebileceğini söyledi. Böyle bir durumda deniz trafiğinin yeniden durdurulabileceğini belirten Trump, alınacak kararların müzakerelerin seyrine bağlı olacağını kaydetti.

Yaptırımlar ve insani yardım mesajı

Trump ayrıca, İran’a yönelik yaptırımlar kapsamında serbest bırakılacak mali kaynakların ABD’nin denetimindeki emanet hesaplarında tutulacağını ifade etti. Bu fonların yalnızca gıda ve tıbbi malzeme alımında kullanılacağını belirten Trump, özellikle mısır, buğday ve soya fasulyesi gibi tarım ürünlerinin tedarik edilebileceğini söyledi.

İran’da insani ihtiyaçların arttığını savunan Trump, yardımın gecikmeden ulaştırılmasının önem taşıdığını vurgulayarak, taraflar arasındaki görüşmelerin olumlu yönde ilerlediğini ifade etti.

Yaklaşık 2,5 aydır devam eden ABD-İran gerilimi, bölgesel ve küresel etkileri nedeniyle uluslararası kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor. İran’ın gerçekleştirdiği misillemeler ve özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, enerji piyasalarında belirsizliğin artmasına neden olmuştu. Geçici ateşkes girişimlerine rağmen taraflar arasındaki karşılıklı saldırılar zaman zaman devam etti.

Bu süreçte iki ülke arasında sürdürülen diplomatik görüşmelerde önemli ilerlemeler kaydedildi. Ancak müzakerelerin nihai sonuca ulaşabilmesi için ABD yönetiminden gelecek onay bekleniyordu.

Konuyla ilgili son değerlendirmesini yapan Trump, İran ile yürütülen görüşmelerin hafta sonu sonuç verebileceğini ifade etti. İran tarafının anlaşma metinlerini imzalamaya yakın olduğunu söyleyen Trump, taraflar arasındaki uzlaşma ihtimalinin güçlendiğini vurguladı.

Trump ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme çalışmalarına da değinerek, bölgede bulunan mayınların büyük bölümünün etkisiz hale getirildiğini düşündüklerini belirtti. ABD Başkanı, mutabakat zaptının imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ifade etti.

Rubio’nun aktardığı bilgilere göre, Hürmüz Boğazı’nda son günlerde artan askeri hareketlilik, taraflar arasında doğrudan çatışmaya dönüştü. ABD güçlerinin müdahil olduğu bu süreçte, İran’a ait olduğu belirtilen 7 sürat teknesinin vurulduğu ifade edildi. ABD tarafı, bu müdahalenin bölgedeki deniz güvenliğini sağlamak ve uluslararası ticaret yollarını korumak amacıyla gerçekleştirildiğini savunuyor.

Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Küresel petrol taşımacılığının önemli bir kısmının bu dar su yolundan geçmesi nedeniyle bölgede yaşanan her türlü gerilim, uluslararası piyasalarda da yankı uyandırıyor. Bu nedenle son gelişmeler yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte de endişe yaratmış durumda.

Basın toplantısında İran’a yönelik mesajlar da veren Rubio, Tahran yönetiminin mevcut tutumunu sürdürmesi halinde gerilimin daha da tırmanabileceğine işaret etti. ABD’nin önceliğinin çatışma değil istikrar olduğunu dile getiren Rubio, İran’ın müzakere masasına dönmesi gerektiğini belirtti. “İran, uluslararası toplumun beklentilerini karşılayacak şekilde hareket etmeli ve belirlenen şartları kabul etmelidir” ifadelerini kullanan Rubio, diplomatik çözümün hâlâ mümkün olduğunu vurguladı.

ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün korunmasının hayati önemde olduğunu sık sık dile getiriyor. Rubio da bu doğrultuda, ABD’nin bölgedeki varlığını sürdürmeye kararlı olduğunu ifade etti. Uluslararası ticaret gemilerinin güvenli geçişinin sağlanmasının öncelikleri arasında yer aldığını belirten Rubio, bu kapsamda gerekli tüm adımların atılacağını söyledi.

Öte yandan yaşanan çatışmalarda sivil denizcilerin hayatını kaybetmesi, olayın insani boyutunu da gündeme taşıdı. Uluslararası kamuoyunda, bölgedeki askeri hareketliliğin siviller üzerindeki etkilerine yönelik kaygılar artarken, uzmanlar gerilimin kontrol altına alınmaması durumunda daha büyük kayıpların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

Analistler, Hürmüz Boğazı’ndaki bu tür çatışmaların yalnızca askeri değil ekonomik sonuçlar da doğurabileceğine dikkat çekiyor. Petrol fiyatlarında olası dalgalanmalar, küresel tedarik zincirlerinde aksaklıklar ve enerji güvenliği konusundaki endişeler, yaşanan gelişmelerin uluslararası yansımaları arasında gösteriliyor.

Sonuç olarak, ABD ile İran arasındaki gerilim yeni bir eşiğe ulaşmış görünüyor. Rubio’nun açıklamaları, Washington yönetiminin kararlı duruşunu ortaya koyarken, aynı zamanda diplomasiye açık bir kapı bıraktığını da gösteriyor. Önümüzdeki süreçte tarafların atacağı adımlar, hem bölgedeki güvenlik dengelerini hem de küresel ekonomik istikrarı doğrudan etkileyecek gibi görünüyor.

Trump, İran’ın sunduğu metni ayrıntılı biçimde incelediğini vurgulayarak, teklifin bazı yönlerinin kendisi açısından kabul edilebilir olmadığını söyledi. Açıklamasında, “Her şeyi dikkatle gözden geçirdim. İran’ın son teklifi benim için uygun değil. Anlaşma yapma niyetinde olduklarını görüyorum ancak ortaya koydukları çerçeve beni tatmin etmiyor. Kabul edemeyeceğim unsurlar içeriyor” ifadelerini kullandı. Bu sözleriyle Trump, diplomatik sürecin tamamen kapanmadığına işaret etse de mevcut teklifin ciddi revizyonlara ihtiyaç duyduğunu ima etti.

ABD Başkanı’nın İran’a yönelik eleştirileri yeni değil. Daha önce yaptığı açıklamalarda da Tahran yönetiminin geçmiş politikalarını hedef alan Trump, İran’ın yeterince sorumluluk üstlenmediğini ve bedel ödemediğini savunmuştu. Sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmelerde de son 40 yılı aşkın sürece gönderme yaparak, mevcut teklifin bu tarihsel arka plan göz önüne alındığında yetersiz kaldığını dile getirmişti.

İran cephesinden gelen açıklamalar ise teklifin kapsamına dair farklı bir çerçeve sunuyor. Tahran yönetimi, 14 maddelik planın temel amacının çatışmaları sona erdirmek olduğunu ve teklifin nükleer programla ilgili herhangi bir madde içermediğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ülkesinin şu aşamada nükleer konular üzerine yeni bir müzakere yürütmediğini açıkça ifade etti. Bu durum, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık noktalarından birinin nükleer faaliyetler olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

Öte yandan Trump’ın röportajında yalnızca İran meselesi değil, İsrail iç siyasetine dair dikkat çekici mesajlar da yer aldı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında konuşan Trump, devam eden yolsuzluk ve rüşvet davalarına rağmen Netanyahu’ya açık destek verdi. Trump, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a çağrıda bulunarak Netanyahu için af talebini yineledi.

Trump, açıklamasında Netanyahu’nun savaş döneminde görev yapan bir lider olduğuna dikkat çekerek, “Cumhurbaşkanınıza söyleyin, Bibi’yi affetsin. O bir savaş zamanı başbakanı. Ben ve Bibi olmasaydık İsrail olmazdı” şeklinde konuştu. Bu sözler, hem ABD-İsrail ilişkilerinin siyasi boyutuna hem de Trump’ın Netanyahu ile olan yakın ilişkisine işaret etti.

Gelişmeler, Orta Doğu’daki diplomatik dengelerin hassasiyetini bir kez daha gözler önüne seriyor. İran’ın çatışmaları sonlandırmaya odaklandığını belirttiği teklif ile ABD’nin daha geniş kapsamlı beklentileri arasındaki fark, taraflar arasında henüz ortak bir zemin bulunamadığını gösteriyor. Özellikle nükleer faaliyetlerin müzakere dışında tutulması, Washington açısından önemli bir eksiklik olarak değerlendiriliyor.

Trump’ın açıklamaları, ABD’nin İran politikasında sert tutumun devam edebileceğine işaret ederken, diplomatik kapının tamamen kapanmadığını da ortaya koyuyor. Ancak mevcut şartlarda tarafların anlaşmaya varabilmesi için teklifin kapsamı ve içeriği üzerinde ciddi değişiklikler yapılması gerektiği anlaşılıyor.

Bölgedeki gelişmeler yalnızca ABD ve İran’ı değil, aynı zamanda İsrail başta olmak üzere birçok ülkeyi doğrudan etkiliyor. Trump’ın aynı röportajda hem İran teklifine mesafeli yaklaşması hem de Netanyahu’ya güçlü destek vermesi, Washington’un bölgedeki stratejik önceliklerini yeniden gündeme taşıdı.

Önümüzdeki süreçte İran’ın teklifinde değişikliğe gidip gitmeyeceği ve ABD’nin nasıl bir karşı adım atacağı merak konusu olmaya devam ediyor. Diplomatik temasların sürmesi halinde, tarafların daha kapsamlı ve karşılıklı beklentleri karşılayan bir anlaşma zemini araması bekleniyor.

Hürmüz Boğazı, dünya enerji taşımacılığı açısından kritik bir geçiş noktası olarak biliniyor. Basra Körfezi’nden çıkan petrol ve doğal gazın önemli bir bölümü bu dar su yolundan geçerek uluslararası pazarlara ulaşıyor. Bu nedenle bölgede yaşanan her gelişme, sadece bölgesel değil küresel ekonomiyi de doğrudan etkiliyor.

ABD ile İran arasında bir süredir devam eden gerilim, karşılıklı saldırıların durdurulmasıyla kısmen yatışmış olsa da, deniz trafiği üzerindeki kısıtlamalar krizin farklı bir boyutta devam ettiğini gösteriyor. Özellikle ABD’nin uyguladığı abluka nedeniyle taraflar arasında yürütülmesi planlanan diplomatik görüşmelerin sekteye uğradığı belirtiliyor.

İran’a yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı’nın yayımladığı haberde, uydu takip verilerine dayandırılan çarpıcı bilgiler paylaşıldı. Buna göre, son 72 saatlik süreçte İran’a ait toplam 52 gemi, ABD’nin uyguladığı deniz ablukasını aşarak Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptı. Bu gemiler arasında 31 petrol tankeri ve 21 yük gemisinin bulunduğu ifade edildi.

Söz konusu gelişme, özellikle enerji piyasaları açısından büyük önem taşıyor. Çünkü petrol tankerlerinin güvenli şekilde boğazdan geçebilmesi, küresel petrol arzının kesintisiz devam etmesi anlamına geliyor. İran basınında yer alan bu iddialar, ABD’nin ablukasının etkinliği konusunda da soru işaretlerine neden oldu.

Haberde ayrıca, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere ilişkin daha detaylı veriler de paylaşıldı. Buna göre, son dönemde boğazdan geçen toplam 30 geminin içerisinde İran’a ait 6 petrol tankeri ve 5 yük gemisinin bulunduğu belirtildi. Bu durum, ablukaya rağmen deniz trafiğinin tamamen durdurulamadığını ortaya koyuyor.

Öte yandan, Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut durumun arka planında daha önce yaşanan askeri gelişmeler bulunuyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu, 28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirildiği öne sürülen saldırıların ardından, 2 Mart itibarıyla boğazın geçişlere kapatıldığını duyurmuştu. Bu açıklama, uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırmış ve enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açmıştı.

ABD tarafı ise bu gelişmelere karşılık olarak daha sert bir tutum benimsedi. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Pakistan’da yürütülen müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’na yönelik bir abluka sürecinin başlatılacağını duyurdu. Bu açıklamanın hemen sonrasında ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 13 Nisan itibarıyla İran limanlarına giriş yapan veya bu limanlardan ayrılan tüm gemilere yönelik deniz ablukasının resmen yürürlüğe girdiğini açıkladı.

Gelinen noktada, taraflar arasında doğrudan askeri çatışma yaşanmıyor olsa da, deniz ticareti üzerindeki baskı ve karşılıklı hamleler gerilimin sürdüğünü açıkça gösteriyor. İran basınının öne sürdüğü “ablukanın delindiği” yönündeki iddialar ise önümüzdeki süreçte bölgedeki güç dengeleri ve deniz güvenliği açısından yeni tartışmaları beraberinde getirebilir.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan bu gelişmelerin yalnızca bölgesel bir kriz olmadığını, aynı zamanda küresel enerji arzı, petrol fiyatları ve uluslararası ticaret üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini vurguluyor. Bu nedenle, ABD ile İran arasında yaşanan her yeni gelişme dünya genelinde yakından takip edilmeye devam ediyor.

Trump’ın açıklamaları, ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner’in İranlı yetkililerle Pakistan’da gerçekleştirmesi planlanan görüşmenin iptal edilmesinin ardından geldi. Söz konusu görüşmenin iptali sonrası diplomatik süreçte yeni bir gelişme yaşandığını belirten Trump, İran’dan farklı bir teklif daha geldiğini öne sürdü.

ABD Başkanı, yaşanan süreci değerlendirirken İran’ın sunduğu ilk teklif için oldukça eleştirel bir ifade kullandı. Trump, “İran bize bir kağıt parçası verdi, bunun çok daha iyi olması gerekiyordu” sözleriyle teklifi ciddiyetsiz bulduğunu dile getirdi. Ayrıca görüşme iptal edildikten yalnızca kısa bir süre sonra Tahran’dan daha iyi bir teklif geldiğini iddia ederek, “Seyahati iptal ettiğim anda, 10 dakika içinde çok daha iyi bir teklif aldık” ifadelerini kullandı.

Trump, İran’ın müzakere masasında daha güçlü bir pozisyon elde etmeye çalıştığını ancak ABD’nin elinde daha fazla avantaj bulunduğunu savundu. “İran çok şey teklif etti ama bu yeterli değildi” diyen Trump, Washington yönetiminin süreci kendi şartları doğrultusunda yönlendirdiğini vurguladı.

Açıklamalarında müzakere yöntemine de değinen Trump, yüz yüze görüşmelerin her zaman gerekli olmadığını belirtti. Zaman kaybını önlemek için farklı iletişim yollarının kullanılabileceğini ifade eden ABD Başkanı, “Kiminle görüşmemiz gerekiyorsa görüşürüm ama insanların saatlerce yolculuk yapmasına gerek yok. Bunu telefonla da halledebiliriz. Bizi istedikleri zaman arayabilirler” dedi.

Trump ayrıca, ABD’nin müzakere sürecinde güçlü bir konumda olduğunu savunarak, “Tüm kartlar bizim elimizde, birçok şeyi kazandık” şeklinde konuştu. Bu ifadeler, Washington’un İran ile yürütülen görüşmelerde baskın taraf olduğunu vurgulayan bir mesaj olarak değerlendirildi.

Ateşkes süreciyle ilgili sorulara da yanıt veren Trump, bu konu hakkında henüz net bir değerlendirme yapmadığını söyledi. Bölgedeki gerilimin geleceğine ilişkin sorulara temkinli yaklaşan ABD Başkanı, diplomatik sürecin gelişmelere göre şekilleneceğini ima etti.

Öte yandan Trump, İran yönetimi içinde ciddi bir görüş ayrılığı ve iç çekişme yaşandığını da iddia etti. İran’da liderlik düzeyinde anlaşmazlıklar bulunduğunu öne süren Trump, “Birbirleriyle mücadele ediyorlar. Hatta bazıları lider olmamak için bile rekabet içinde” ifadelerini kullandı. Ayrıca ABD’nin bazı stratejik hamlelerinin İran’daki üst düzey yapıyı etkisiz hale getirdiğini savundu.

Trump’ın açıklamaları, ABD-İran ilişkilerinde gerilimin sürdüğünü ve diplomatik sürecin oldukça kırılgan bir zeminde ilerlediğini bir kez daha ortaya koydu. Taraflar arasındaki müzakerelerin geleceği ise belirsizliğini koruyor

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, yaptığı açıklamada ateşkesin kağıt üzerinde kalmaması gerektiğini vurgulayarak, tarafların yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesinin şart olduğunu dile getirdi. Kalibaf, özellikle ateşkes ihlallerine dikkat çekerek, bu durum devam ettiği sürece stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının mümkün olmadığını ifade etti. Bu açıklama, enerji taşımacılığı açısından kritik olan bölgenin geleceğine dair endişeleri artırdı.

Kalibaf’ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer unsur ise deniz ablukasına yönelik eleştiriler oldu. İranlı yetkili, kapsamlı ve gerçek bir ateşkesin ancak ekonomik ve askeri baskıların sona ermesiyle anlam kazanacağını belirtti. Dünya ekonomisinin bu süreçte adeta rehin alındığını savunan Kalibaf, bölgedeki gerilimin yalnızca askeri değil, aynı zamanda ekonomik sonuçlar doğurduğunu da vurguladı.

Öte yandan ABD cephesinden gelen açıklamalar daha temkinli bir iyimserlik içeriyor. ABD Başkanı Donald Trump, mevcut ateşkes süresinin uzatıldığını duyurarak taraflar arasında anlaşma sağlanana kadar diplomatik sürecin devam edeceğini belirtti. Trump, önümüzdeki günlerde özellikle cuma gününe kadar yeni gelişmeler yaşanabileceğini ve barış görüşmelerinin yeniden ivme kazanabileceğini ifade etti. Bu açıklama, uluslararası kamuoyunda ihtiyatlı bir umut yarattı.

Ancak sahadaki gerçekler, diplomatik açıklamaların aksine daha karmaşık bir tablo çiziyor. Taraflar arasında planlanan ikinci tur görüşmeler henüz netlik kazanmış değil. Pakistan’da kurulması planlanan müzakere masasının yeniden toplanamaması, sürecin kırılganlığını gözler önüne seriyor. Bu durum, tarafların temel konularda halen ciddi görüş ayrılıkları yaşadığını ortaya koyuyor.

Hürmüz Boğazı konusu ise krizin en kritik başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. İran, daha önce Lübnan ile İsrail arasında sağlanan kısa süreli ateşkesin ardından boğazı yeniden açma kararı almıştı. Ancak bu açılım uzun soluklu olmadı. ABD’nin bölgedeki askeri ve ekonomik baskıyı sürdürme kararı sonrası boğaz yalnızca 19 saat açık kaldıktan sonra yeniden kapatıldı. Bu gelişme, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açarken, bölgedeki tansiyonun ne kadar hızlı yükselebileceğini de gösterdi.

Kalibaf, açıklamasında askeri yöntemlerin çözüm getirmediğini özellikle vurguladı. İran’ın hedeflerine askeri saldırılarla ulaşılamayacağını ifade eden Meclis Başkanı, kalıcı çözümün ancak İran halkının haklarının tanınmasıyla mümkün olacağını söyledi. Bu söylem, İran’ın müzakere masasında daha çok siyasi ve ekonomik taleplere odaklanacağının sinyalini veriyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında, ABD ile İran arasındaki süreç oldukça hassas bir dengede ilerliyor. Bir yanda diplomatik temasların sürdürülmesi yönünde açıklamalar yapılırken, diğer yanda sahadaki ihlaller ve karşılıklı güvensizlik ortamı çözümün önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı gibi küresel ticaret açısından kritik noktaların kapalı kalması, yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte etkiler yaratma potansiyeli taşıyor.

Önümüzdeki 36 ila 72 saatlik süreç, taraflar arasındaki müzakerelerin geleceği açısından belirleyici olabilir. Eğer taraflar ikinci tur görüşmeler konusunda uzlaşma sağlayabilirse, ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesi mümkün olabilir. Ancak aksi durumda, bölgedeki gerilimin yeniden tırmanması ve daha geniş çaplı bir krize dönüşmesi ihtimali de göz ardı edilmiyor.

Amerikan medyasına telefonla değerlendirmelerde bulunan Trump, İran’a yönelik operasyonların büyük ölçüde hedeflerine ulaştığını ifade etti. Bölgede uzun süre kalmayı planlamadıklarını dile getiren Trump, İran’ın kalan askeri kapasitesine karşı bazı adımların hâlâ atılması gerektiğini söyledi.

Hürmüz Boğazı’nın haftalardır kapalı olduğuna dikkat çeken Trump, bu durumun çözümünde yalnızca ABD’nin değil diğer ülkelerin de sorumluluk alması gerektiğini savundu. ABD’nin bölgeden çekilmesiyle birlikte boğazın kendiliğinden açılacağını iddia eden Trump, önceliklerinin İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemek olduğunu vurguladı.

Trump ayrıca, müttefik ülkelerin çok uluslu bir deniz gücü oluşturma konusunda isteksiz davrandığını belirterek bu durumu eleştirdi.

İran’daki İsfahan kenti yakınlarında gerçekleşen hava saldırılarına da değinen Trump, hedefe dair ayrıntı vermedi. Ancak saldırının etkisinin büyük olduğunu ifade ederek, yakın zamanda daha fazla bilginin ortaya çıkacağını dile getirdi.

ABD Başkanı, operasyonların sadece askeri hedeflerle sınırlı kalmadığını ileri sürerek İran’daki siyasi yapının da etkilendiğini iddia etti. Trump, “Nükleer kapasitelerini ortadan kaldırıyoruz ve rejim değişikliği sağladık. Artık daha makul bir yapı ile karşı karşıyayız” ifadelerini kullandı.

Öte yandan, ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Başkan Yardımcısı James David Vance’in yer aldığı heyetin yeni bir diplomatik görev üstlenip üstlenmeyeceği sorusuna Trump yanıt vermekten kaçındı. Stratejik konular hakkında detay paylaşmayacağını belirtti.

Yedioth Ahronot gazetesine konuşan yetkili, Donald Trump yönetiminin İran ile yürüttüğü temasların son günlerde hız kazandığını ve Washington’un yaklaşık üç hafta içinde saldırıları sona erdirmeyi hedeflediğini iddia etti.

Aynı kaynak, ABD ile İran arasında yapılması planlanan görüşmelerin bu hafta Pakistan’da gerçekleşmesinin beklendiğini belirtti. Yetkili ayrıca ABD’nin, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile temas halinde olduğunu savundu ve bu süreçle ilgili İsrail’e bilgi verilmediğini ileri sürdü.

Öte yandan Trump, İran’ın ABD ile anlaşma yapma isteğinde olduğunu ifade ederek, taraflar arasında telefon görüşmesi yapılabileceğini açıklamıştı. İranlı yetkililerle temas kurduklarını belirten Trump, kesin sonuç içermeyen bir anlaşma ihtimalinin yüksek olduğunu dile getirdi.

Trump ayrıca, İran’ın enerji altyapısına yönelik olası askeri saldırıların geçici olarak durdurulması talimatı verdiğini açıklarken, Hürmüz Boğazı’nın açılmaması halinde İran’daki elektrik santrallerinin hedef alınabileceği yönünde uyarıda bulundu.

Bu açıklamalara İran cephesinden sert yanıt geldi. Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile herhangi bir müzakere yürütülmediğini belirterek, bu yöndeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Kalibaf, söz konusu iddiaların piyasalarda manipülasyon amacı taşıdığını öne sürdü.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de benzer şekilde ABD ile doğrudan müzakere yapılmadığını, yalnızca dolaylı mesaj alışverişinin söz konusu olduğunu ifade etti.

Bölgede tansiyon yüksek seyrini korurken, taraflardan gelen çelişkili açıklamalar diplomatik sürece dair belirsizliği artırıyor.

Axios’un haberine göre, Washington ve Tahran yönetimleri artan gerilime rağmen diplomatik bir kanal açmaya hazırlanıyor. Görüşmenin, iki ülke arasındaki nükleer müzakerelerin yeniden canlandırılması amacıyla yapılacağı ifade ediliyor.

İran basınında da benzer iddialar yer aldı. Fars Haber Ajansı, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın ABD ile müzakerelere başlanması yönünde talimat verdiğini yazdı. Haberde, görüşmelere Türkiye’nin ev sahipliği yapmasının gündemde olduğu belirtildi.

Reuters Haber Ajansı ise İstanbul’daki temasların yalnızca ABD ve İran’la sınırlı kalmayabileceğini aktardı. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman ve Mısır’ın da toplantıya katılması beklenen ülkeler arasında yer aldığı ifade edildi.

Bölgede son dönemde artan askeri ve siyasi gerilim, olası müzakere sürecine ilişkin beklentileri güçlendiriyor. Taraflardan henüz resmi bir doğrulama gelmezken, diplomatik kaynaklar temas ihtimalinin göz ardı edilmediğini belirtiyor.

Öte yandan ABD, İran’la yaşanan gerilim sürerken Orta Doğu’daki askeri varlığını artırmaya devam ediyor. ABD Savunma Bakanlığı, bölgeye uçak gemileri, muhripler, savaş uçakları ve füze savunma sistemleri sevk etti. CBS News’in aktardığına göre, ABD’nin bölgede konuşlu muhrip sayısı altıya yükselirken, USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve ona bağlı hava unsurları da operasyonel hazır durumda bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce yaptığı açıklamada, İran’la temasların sürdüğünü belirterek, görüşmelerin sonuç vermemesi halinde farklı senaryoların gündeme gelebileceği mesajını vermişti.

Daha önce İran’daki göstericilere yönelik idam iddiaları üzerinden “çok sert önlemler” tehdidinde bulunan Trump, bu kez Amerikan Axios sitesine konuştu. Açıklamasında, İran açıklarında “devasa” bir Amerikan filosunun beklediğini hatırlatan Trump, Tahran’ın anlaşma yapmak istediğini öne sürdü. Mesaj netti: Önce filoyu göster, sonra masaya davet et.

“İran’la durumum belirsiz” diyen Trump, belirsizliğin nedenini de gizlemedi. İran’a yakın sularda konuşlandırılan askeri güçle birlikte, Washington’un barış anlayışının yine uçak gemileri eşliğinde yürütüldüğü görüldü. Tahran’ın anlaşma arayışında olduğu iddiası ise, tehditle süslenen diplomatik bir temenniden öteye gitmedi.

Bu açıklamaların hemen ardından ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), USS Abraham Lincoln uçak gemisinin Orta Doğu’ya konuşlandırıldığını duyurdu. Hint Okyanusu’nda görev yapan geminin, “bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek” amacıyla bölgeye gönderildiği belirtildi. Washington’un istikrar tanımının tonajla ölçüldüğü bir kez daha ortaya kondu.

ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği de konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Trump’ın sözlerini hatırlatarak “İran’ı çok yakından izliyoruz” ifadesini kullandı. Açıklamada, Trump’ın bir “eylem başkanı” olduğu vurgulandı. Bu eylemlerin diplomasi mi yoksa güç gösterisi mi olduğu ise, yine cevapsız bırakıldı.

Açıklamasında İran’da devam eden protestolara da değinen Leavitt, Başkan Trump’ın gelişmeleri yakından takip ettiğini söyledi. Leavitt, “Başkan, sivil ölümler devam ederse bunun ciddi sonuçları olacağını İran’a net biçimde iletti” ifadelerini kullandı.

Olası müdahale senaryolarının değerlendirildiğini vurgulayan Sözcü, Trump’ın tüm seçenekleri masada tuttuğunu belirterek, “Başkan, ölümlerin sürmesi halinde bunun bir bedeli olacağını açıkça ifade etti” dedi.

Öte yandan Trump, gün içinde Fox News’te yer alan bir haberi sosyal medya hesabından paylaşmıştı. Haberde, İranlı bir protestocunun Trump’ın uyarılarının ardından artık idam cezasıyla karşı karşıya kalmayacağı belirtilmiş, benzer durumun diğer protestocular için de geçerli olabileceği aktarılmıştı.

Trump, söz konusu paylaşıma “Bu iyi bir haber. Umarım devamı gelir” notunu eklemişti.

]]> https://www.ekointernethaber.com/beyaz-saray-iranda-800-idam-durduruldu/feed/ 0 https://www.ekointernethaber.com/iran-protestolarinda-can-kaybi-2-bin-500u-asti-trumpdan-yeni-aciklama/ https://www.ekointernethaber.com/iran-protestolarinda-can-kaybi-2-bin-500u-asti-trumpdan-yeni-aciklama/#respond Wed, 14 Jan 2026 20:38:18 +0000 https://www.ekointernethaber.com/?p=83027 ABD Başkanı Donald Trump, İran’da devam eden rejim karşıtı protestolarla ilgili açıklamalarda bulundu. Oval Ofis’te gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran yönetiminden kendilerine “sivillerin öldürülmesinin sona erdiği ve idam planlarının olmadığı” bilgisinin iletildiğini belirtti.

Trump, daha önce “İran’da göstericiler idam edilmeye başlarsa çok sert önlemler alırız” şeklindeki sert uyarısıyla dikkat çekmişti. Ancak bugün verdiği mesajda, ABD yönetiminin İran ile doğrudan iletişiminden edindiği bilgilerin öne çıktığı görülüyor.

Öte yandan İran’daki protestolar 18. gününe girerken, Tahran yönetiminin göstericilere müdahalesi sonucu ölü sayısının yaklaşık 2 bin 500’ü aştığı bildiriliyor. Bu rakam, Trump’ın açıklamalarının aksine sahadaki şiddet ve can kaybının devam ettiğine işaret ediyor.

Uzmanlar, ABD Başkanı’nın ifadelerinin diplomatik bir mesaj niteliği taşıdığını ancak İran’daki durumun sahada ciddi insan hakları ihlallerini yansıttığını vurguluyor. Eleştirmenler, Trump’ın açıklamalarının protestolara müdahalede artan can kayıplarını görmezden gelme riskine dikkat çekiyor.