S-400 Tartışmaları Yeniden Gündemde

Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti.

2019 yılında teslim alınan S-400 sistemleri nedeniyle ABD tarafından Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulanmıştı. Ankara’da düzenlenen 36. NATO Liderler Zirvesi sonrasında Trump’ın yaptırımların kaldırılacağı yönündeki açıklamaları ise S-400’lerin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Kremlin: Türkiye ile Temas Halindeyiz

Moskova’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmeye hazırlandığı yönündeki iddialara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Peskov, konunun iki ülke arasındaki ilişkiler açısından büyük önem taşıdığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu son derece hassas bir konu. Ancak Türk tarafıyla temas halindeyiz ve görüşmelerimizi sürdürmeye devam ediyoruz.”

Kremlin’in açıklaması, S-400’lerin geleceğine ilişkin kulislerde konuşulan senaryoları daha da hareketlendirdi.

Körfez Ülkesine Satış İddiası

S-400 sistemleriyle ilgili dikkat çeken bir kulis bilgisi de gazeteci Abdulkadir Selvi’den geldi.

Selvi, Türkiye’nin envanterindeki S-400 sistemlerinin Körfez bölgesindeki bir ülkeye satıldığı yönünde bilgiler aldığını ifade etti. Satış sürecinde yaşanan bazı teknik ve diplomatik pürüzlerin giderildiğini belirten Selvi, resmi açıklamanın kısa süre içinde yapılabileceğini öne sürdü.

Söz konusu iddialara ilişkin ise şu ana kadar resmi makamlar tarafından doğrulama yapılmadı.

Trump’tan CAATSA ve F-35 Mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki temaslarının ardından Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıklamıştı.

Trump ayrıca Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimaline ilişkin soruya da olumlu mesaj vererek, “Bu değerlendireceğimiz bir konu. F-35 harika bir uçak ve bu seçenek kesinlikle masada.” ifadelerini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da F-35 meselesinin Türkiye açısından yeni olmadığını belirterek, Trump’ın verdiği sözlere güvendiğini ve olumlu bir sonuç beklediğini dile getirmişti.

Erdoğan’dan Dikkat Çeken Yanıt

NATO Liderler Zirvesi sonrasında düzenlenen basın toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Türkiye’nin S-400 sistemleriyle ilgili nasıl bir adım atacağı soruldu.

ABD mevzuatına göre Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olmaması gerektiğini hatırlatan soruya Erdoğan, kısa ancak dikkat çeken bir yanıt verdi:

“Bizi izlemeye devam edin.”

Bu açıklama, Ankara’nın S-400 konusunda yeni bir strateji üzerinde çalıştığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

Trump’tan Türkiye için CAATSA ve F-35 mesajı

Ankara’daki temasları sırasında konuşan ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ile savunma alanındaki ilişkiler konusunda dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Trump, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ifade ederken, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına ilişkin de olumlu mesajlar verdi.

ABD Başkanı, ilk açıklamasında F-35 satışının değerlendirileceğini belirtirken, daha sonraki değerlendirmesinde bu ifadelerini güçlendirerek Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını alacağını söyledi.

Erdoğan-Trump diyaloğu zirvenin öne çıkan başlıklarından biri oldu

Zirve boyunca iki lider arasındaki yakın diyalog da uluslararası basının dikkatini çekti.

Donald Trump, daha önce dile getirdiği “Cumhurbaşkanı Erdoğan olmasaydı bu zirveye katılmazdım.” yönündeki değerlendirmesini yeniden hatırlatarak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğine övgüde bulundu.

Trump, Türkiye’nin savunma sanayii ve bölgesel etkisine dikkat çekerek Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı güçlü bir lider olarak nitelendirdi ve Türkiye’nin uluslararası konumuna ilişkin olumlu ifadeler kullandı.

Yunanistan basınında F-35 tartışmaları öne çıktı

Trump’ın Türkiye’ye yönelik açıklamaları özellikle Yunanistan basınında geniş yankı buldu.

Gazetelerde, F-35 programına ilişkin açıklamaların Doğu Akdeniz’deki dengeleri etkileyebileceğine yönelik değerlendirmelere yer verildi. Bazı yayın organları, Ankara’daki görüşmelerin ardından Türkiye ile ABD arasında savunma alanındaki iş birliğinin yeniden güçlenebileceğine ilişkin analizler yayımladı.

Zirveye ilişkin yorumlarda Trump-Erdoğan görüşmesi, NATO kapsamındaki pazarlıklar ve Türkiye’nin artan diplomatik ağırlığı ön plana çıkarıldı.

İsrail basını gelişmeleri yakından takip etti

İsrail basını da Ankara Zirvesi’ni manşetlerine taşıdı.

Yayınlarda Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasındaki temaslar ve F-35 konusundaki açıklamalar öne çıkarılırken, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinin yeniden ivme kazanmasının bölgesel güvenlik dengelerine olası etkileri değerlendirildi.

Haberlere göre İsrail’de yapılan analizlerde, Ankara ile Washington arasındaki yakınlaşmanın Orta Doğu’daki stratejik denge açısından önem taşıdığı yönünde yorumlar yer aldı.

Amerikan basını da zirveyi yakından izledi

ABD basını da Ankara’daki NATO Zirvesi’ne geniş yer ayırdı.

The Wall Street Journal, Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasındaki görüşmeyi ve Türkiye ile savunma iş birliğine ilişkin açıklamaları ön plana çıkarırken, The Washington Post ise Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan hakkındaki olumlu değerlendirmelerine dikkat çekti.

Gazetelerde Türkiye’nin savunma sanayii, NATO içindeki rolü ve iki ülke ilişkilerinin geleceğine ilişkin analizler yayımlandı.

Avrupa basınında Türkiye’nin stratejik rolü öne çıktı

İngiliz The Telegraph gazetesi yayımladığı analizde, Türkiye’nin NATO içerisindeki stratejik konumuna, askeri kapasitesine ve diplomatik etkisine vurgu yaptı.

Avrupa basınında yer alan değerlendirmelerde, Ankara’nın NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapmasının Türkiye’nin ittifak içerisindeki ağırlığını gösterdiği ifade edilirken, bazı yayın organları Türkiye’nin Avrupa güvenlik mimarisindeki rolünün giderek güçlendiğine yönelik analizlere yer verdi.

Ankara’da gerçekleştirilen zirve ve Türkiye’nin savunma politikalarına ilişkin gelişmeler, uluslararası medyada geniş yankı uyandırırken, zirvede verilen mesajların önümüzdeki dönemde Türkiye-ABD ilişkileri ve NATO içindeki iş birliği açısından yakından takip edileceği değerlendiriliyor.

32 lider Ankara’da buluşacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilecek zirvede, ABD Başkanı Donald Trump’ın da aralarında bulunduğu NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanları bir araya gelecek.

Zirvenin resmi programı, 7 Temmuz sabahı ATO Congresium’da düzenlenecek NATO Savunma Sanayii Forumu (NSDIF 2026) ile başlayacak. NATO tarihinde ilk kez resmi zirve programına dahil edilen forum, müttefik ülkelerin karar vericileri ile savunma sanayii sektörünün önde gelen temsilcilerini aynı platformda buluşturacak.

NATO 3.0 ile yeni güvenlik dönemi

Ankara Zirvesi’nin en kritik başlığı, NATO’nun gelecekteki güvenlik mimarisini şekillendirecek “NATO 3.0” konsepti olacak.

Yeni vizyon, Avrupa’nın ittifak içerisindeki savunma sorumluluğunu artırmasını, savunma sanayii üretim kapasitesinin güçlendirilmesini ve ortak savunma projelerinin genişletilmesini öngörüyor. Böylece NATO’nun değişen küresel güvenlik ortamına daha hızlı ve güçlü şekilde uyum sağlaması hedefleniyor.

Türkiye yeni konseptin öne çıkan ülkeleri arasında

Uzman değerlendirmelerine göre NATO 3.0 yaklaşımı, ABD’nin stratejik önceliklerini giderek Asya-Pasifik bölgesine kaydırmasıyla birlikte Avrupa’nın güvenlik alanında daha fazla sorumluluk üstlenmesi ihtiyacından doğdu.

Bu süreçte Türkiye, güçlü ordusu, gelişmiş savunma sanayii altyapısı ve kendi güvenlik ihtiyaçlarını büyük ölçüde yerli imkânlarla karşılayabilen yapısıyla yeni konseptin en dikkat çeken müttefiklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Mark Rutte: Türkiye savunma üretiminde kritik öneme sahip

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de Ankara Zirvesi öncesinde yaptığı değerlendirmelerde Türkiye’nin savunma sanayiindeki kapasitesine dikkat çekti.

Rutte, “Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa anlamına gelen NATO 3.0’ı inşa etmek önceliklerimiz arasında yer alıyor. Bunun için savunma sanayii üretimini önemli ölçüde artırmamız gerekiyor. Yaklaşık 3 bin savunma sanayii şirketine sahip Türkiye bu hedef açısından önemli bir ülke konumunda bulunuyor.” ifadelerini kullandı.

Avrupa’nın sorumluluğu artacak

Rutte, NATO 3.0 vizyonunun ABD’nin ittifaktaki rolünü azaltmayı değil, yük paylaşımını daha dengeli hale getirmeyi amaçladığını belirtti.

Yeni dönemde ABD’nin konvansiyonel askeri gücü ve nükleer caydırıcılığıyla Avrupa’daki varlığını sürdüreceğini ifade eden Rutte, buna karşılık Avrupa ülkelerinin savunma alanında daha fazla sorumluluk üstleneceği yeni bir NATO yapısının oluşturulmasının hedeflendiğini söyledi.

Ankara’da yapılacak zirvede alınacak kararların, NATO’nun önümüzdeki yıllardaki güvenlik politikalarına yön vermesi ve ittifakın yeni dönemde izleyeceği stratejinin temelini oluşturması bekleniyor.