Hükümet karşıtı gösteriler, 2022–2023 yıllarında Mahsa Amini’nin gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından yaşanan kitlesel eylemler kadar büyük bir boyuta ulaşmasa da, hızla genişleyen toplumsal bir tepkiye dönüştü.

Son protestoların, Tahran’daki esnafın İran riyalinin hızlı değer kaybına karşı duyduğu öfkeyle başladığı, zamanla farklı toplumsal kesimlerin katılımıyla hükümet karşıtı gösterilere evrildiği belirtildi.

Hamaney Halka Seslendi

İran devlet televizyonunun aktardığına göre Ayetullah Ali Hamaney, Tahran’da düzenlenen bir programda halka hitap etti. Hamaney konuşmasında, son olaylardan doğrudan ABD’yi sorumlu tuttu.

Hamaney, “Son fitnede bizzat ABD Başkanı devreye girdi. Açıklamalar yaptı, tehditlerde bulundu ve fitnecileri açıkça teşvik edip destekledi. ABD Başkanı’nı, yaşanan can kayıpları, verilen zararlar ve İran halkına yönelik hakaretleri nedeniyle suçlu görüyoruz” ifadelerini kullandı.

“Bu Fitne ABD Kaynaklıdır”

Washington yönetiminin temel politikasının her zaman “İran’ı kontrol altına almak” olduğunu savunan Hamaney, “Son fitne ABD kaynaklıdır. Amaçları İran’ı yutmaktı” dedi.

Ülkeyi bir savaşa sürüklemek istemediklerini vurgulayan İran lideri, ABD ve İsrail’in son olaylarda rolü olduğuna dair ellerinde kanıtlar bulunduğunu ileri sürerek, “İran milleti bu fitnenin yerli ve uluslararası faillerinin peşini asla bırakmayacaktır” şeklinde konuştu.

İran’daki Protestoların Arka Planı

İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında sert şekilde değer kaybetmesi ve ekonomik sorunların ağırlaşmasıyla birlikte, Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde gösteriler başlamıştı. Eylemler kısa sürede ülke geneline yayıldı.

Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta protestoların şiddetlenmesi üzerine İran yönetimi internet erişimini kısıtlamıştı. Yetkililer, olaylarda ölen veya yaralananların sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapmazken, ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde 3 bin 90 kişinin hayatını kaybettiğini, 22 bin 123 kişinin gözaltına alındığını öne sürdü.

]]> https://www.ekointernethaber.com/tahrandan-31-eyalete-yayilan-gosteriler-hamaneyden-abd-ve-israil-iddiasi/feed/ 0 https://www.ekointernethaber.com/irandaki-protestolar-surerken-turkiyeden-muzakere-vurgusu/ https://www.ekointernethaber.com/irandaki-protestolar-surerken-turkiyeden-muzakere-vurgusu/#respond Wed, 14 Jan 2026 18:34:30 +0000 https://www.ekointernethaber.com/?p=83000 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile 24 saat içinde ikinci kez telefon görüşmesi yaptığı bildirildi. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, görüşmede İran’da yaşanan protestolar ve bölgesel gerilimler ele alındı.

İran genelinde rejim karşıtı gösteriler şiddetli şekilde sürerken, can kayıplarının 2 bin 500’ü aştığı rapor edildi. Türkiye’nin, İran’a komşu bir ülke olarak bölgede yeni bir istikrarsızlık ortamı oluşmasını istemediği ve bu doğrultuda dengeli bir diplomatik tutum izlediği ifade ediliyor.

Bakan Fidan ile Bakan Arakçi’nin, bir gün içinde ikinci kez telefonla görüşmesi dikkat çekerken, görüşmede mevcut gerilimin azaltılması için müzakerelere ihtiyaç duyulduğu vurgulandı. ABD’nin İran’a yönelik sert açıklamalarının sürdüğü bir dönemde gerçekleşen temasın, bölgesel tansiyon açısından önemli olduğu değerlendiriliyor.

Diplomatik kaynaklar, Türkiye’nin İran meselesi kapsamında Amerikan yetkililerle de temas halinde olduğunu belirtti. ABD Başkanı Donald Trump’ın, protestolar sürecinde İran yönetimine yönelik sert söylemleri ve İranlı göstericilere verdiği mesajlar uluslararası kamuoyunda yankı uyandırmıştı.

Türkiye’nin hem İran hem de ABD ile görüşmelerini sürdürerek, gerilimin tırmanmasını önlemeye yönelik arabulucu bir rol üstlenebileceği kulislerde dile getiriliyor. Hakan Fidan’ın müzakere vurgusu, bu yöndeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında ciddi değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da başladı. Kısa sürede birçok kente yayılan gösteriler, güvenlik güçlerinin müdahaleleriyle daha da sertleşti.

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 14 Ocak tarihli raporunda, olaylarda hayatını kaybedenlerin sayısının 147’si güvenlik görevlisi olmak üzere toplam 2 bin 550’ye yükseldiğini açıkladı. Artan şiddet olayları nedeniyle 9 Ocak’ta ülke genelinde internet erişiminin kesildiği bildirildi.

Ulusal para birimi riyalin hızla değer kaybetmesiyle patlak veren protestolarda şimdiye kadar 538 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor. Gösterilerin başlamasının ardından, 1979’daki devrimden sonra ülkeyi terk etmek zorunda kalan Pehlevi ailesinin en büyük oğlu Rıza Pehlevi, uluslararası medyada art arda açıklamalar yapmaya başladı.

FOX News kanalına konuşan Rıza Pehlevi, ABD Başkanı Trump’a doğrudan seslenerek, “Sayın Başkan, hem siz hem biz İran’ı yeniden büyük bir ülke haline getirebiliriz. Bu süreçte birlikte hareket edebiliriz. Şartlar oluştuğunda İran’a dönmeye hazırım” ifadelerini kullandı.

“Liderliğe Hazırım, Karar Halka Ait”

Rıza Pehlevi, İran’da bir geçiş sürecine ihtiyaç olduğunu vurgulayarak, liderlik sorumluluğunu üstlenmeye hazır olduğunu söyledi. Nihai kararın İran halkına ait olduğunun altını çizen Pehlevi, “Benim şu anki görevim, bu geçişin barışçıl şekilde gerçekleşmesine katkı sunmak. İnsanların bana yönelmesinin nedeni, bana duydukları güvendir” dedi.

Trump’tan Temkinli Mesaj

ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce kendisine yöneltilen, Rıza Pehlevi ile görüşüp görüşmeyeceği yönündeki soruya temkinli yaklaşmıştı. Trump, “Bu aşamada bunun doğru olup olmadığından emin değilim. Kimlerin öne çıkacağını izlememiz gerektiğini düşünüyorum” diyerek kapıyı tamamen kapatmadı.

Protestolar, 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başladı ve kısa sürede birçok kentte kitlesel gösterilere dönüştü. Yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar, tepkilerin temel nedeni olarak gösteriliyor.

Gösterilerin 16’ncı gününde can kaybının 538’e yükseldiği bildirildi. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), son iki haftalık süreçte hayatını kaybedenlerin 490’ının gösterici, 48’inin ise emniyet mensubu olduğunu açıkladı. Olaylar sırasında bir savcının da yaşamını yitirdiği belirtildi.

Binlerce Gözaltı, Morglarda Acı Bekleyiş

HRANA’nın paylaştığı bilgilere göre, protestolar süresince 10 bin 600’den fazla kişi gözaltına alındı. Güvenlik önlemlerinin artırıldığı ülkede, özellikle başkent Tahran’da tansiyon yüksek seyrediyor.

Tahran’ın güneyinde bulunan Kahrizak Adli Tıp Merkezi’nde kaydedilen görüntüler, yaşanan trajedinin boyutunu gözler önüne serdi. Sosyal medyaya yansıyan videolarda, ailelerin yüzlerce ceset torbası arasında protestolarda yaşamını yitiren yakınlarını teşhis etmeye çalıştığı görüldü.

Cep telefonu kameralarına yansıyan görüntülerde ceset torbalarının kamyonetlere yüklenerek merkezden uzaklaştırıldığı anlar da yer aldı. Ülkede protestolar ve güvenlik güçlerinin müdahaleleri sürerken, insani kriz derinleşiyor.

Pazar ve marketlerde satıcıların öncülüğünde başlayan tepkiler, ekonomik krizin derinleşmesiyle birlikte sokak gösterilerine dönüştü. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) internet sitesinde yayımlanan raporda, protestoların 13 gündür sürdüğü belirtildi.

31 EYALET, 180 ŞEHİR, 512 NOKTA

HRANA’nın paylaştığı bilgilere göre, protestolar İran genelinde 31 eyalete yayılırken, 180 şehirde toplam 512 farklı noktada eylemler devam ediyor.

65 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ, 2 BİN 311 GÖZALTI

Raporda, gösteriler sırasında 7’si 18 yaşın altında olmak üzere 50 protestocu ile güvenlik güçlerinden 15 kişinin yaşamını yitirdiği ifade edildi. Ülke genelinde gözaltına alınanların sayısının ise 167’si çocuk olmak üzere toplam 2 bin 311’e ulaştığı aktarıldı.

ONLARCA KİŞİ YARALANDI

Devam eden olaylarda çok sayıda kişinin yaralandığı belirtilirken, yaralanmaların büyük bölümünün saçma ve plastik mermiler nedeniyle meydana geldiği kaydedildi. İranlı yetkililerden, ölü ve yaralılara ilişkin şu ana kadar resmi bir açıklama yapılmadı.

“SIFIR TOLERANS” MESAJI

Tahran Kamu ve Devrimci Savcısı, bazı eylemcilerin otobüsleri, ambulansları ve camileri ateşe verdiğini belirterek, kamu mallarına zarar veren ve kundaklama suçlamasıyla yakalanan kişilerin “Allah’a karşı düşmanlık” suçlamasıyla yargılanacağını açıkladı.

İNTERNET ERİŞİMİ KISITLANDI

Gösterilerin yayılmasını engellemek ve protestocuların organize olmasını önlemek amacıyla İran yönetimi internet erişimini geçici olarak durdurdu. Yaklaşık bir buçuk gündür halkın büyük bölümünün internete erişemediği ülkede, protestoların etkisini kaybetmediği ifade ediliyor.

ORDU VE HAMANEY’DEN AÇIKLAMALAR

İran ordusu tarafından yapılan son açıklamada, ordunun ulusal çıkarları korumaya devam edeceği vurgulanarak, “Düşman, farklı yöntemlerle kamu düzenini bozarak ülkede güvensiz bir ortam oluşturmaya çalışıyor” denildi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney ise açıklamasında, “Bir grup vandal, ABD Başkanı Donald Trump’ı memnun etmek için Tahran ve diğer şehirlerde kendi ülkelerine ait binaları tahrip etti” ifadelerini kullandı ve bu tür girişimlerin rejim tarafından kabul edilmeyeceğini belirtti.

BİR ÖNCEKİ GÜNÜN VERİLERİ

HRANA, bir gün önce yayımladığı 12’nci gün raporunda ölü sayısının 42’ye, gözaltına alınanların sayısının ise 2 bin 277’ye yükseldiğini açıklamıştı.

PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve artan ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Kapalı Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Kısa sürede ülke geneline yayılan olaylarda kamu kurumları ve araçlar zarar görürken, Tahran’da halka “dışarı çıkmayın” uyarısı yapıldı.

Tesnim Haber Ajansı, gösteriler sırasında yaralanan polis sayısının 568’e, gönüllü güvenlik gücü olarak bilinen Besic mensuplarından yaralananların sayısının ise 66’ya yükseldiğini duyurdu.

İRAN’DAKİ GÖSTERİLER GERİLİMİ ARTIRDI

Ekonomik kriz ve enflasyonun tetiklediği protestolar, kısa sürede hükümet karşıtı eylemlere dönüşürken, Hamaney’in açıklamaları ülkedeki tansiyonu daha da yükseltti. Günlerdir kamuoyuna mesaj vermeyen Hamaney, protestolar üzerinden ABD’ye sert eleştiriler yöneltti.

“TRUMP’I MEMNUN ETMEYE ÇALIŞIYORLAR”

Hamaney, bazı göstericilerin kamu mallarına zarar verdiğini öne sürerek, bu kişilerin ABD Başkanı’nı memnun etmeyi amaçladığını savundu. “Trump, kendi ülkesindeki sorunlara baksın” diyen Hamaney, İran’ın dış güçlerle iş birliği yapmayacağını vurgulayarak birlik çağrısında bulundu.

CAN KAYIPLARINA DİKKAT ÇEKTİ

Son 12 gün içerisinde ülke genelinde yaşanan olaylarda çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini belirten Hamaney, komutanlar, bilim insanları ve sivillerin de aralarında bulunduğu binden fazla İranlının yaşamını yitirdiğini söyledi. Bu sürecin sorumluluğunu üstlenen açıklamaların, İran halkının kanıyla lekeli olduğunu ifade etti.

“İRAN’IN YANINDAYIM” SÖZLERİNE TEPKİ

Trump’ın “İran halkının yanındayım” şeklindeki açıklamalarına sert çıkan Hamaney, bu sözlere yalnızca deneyimsiz ve düşüncesiz kişilerin inanabileceğini dile getirdi. Bazı grupların, ABD Başkanı’nı memnun etmek adına ülkedeki binalara zarar verdiğini öne süren Hamaney, bu tutumun İran’a zarar verdiğini söyledi.

TRUMP’TAN PROTESTOCULARA AÇIK DESTEK

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Truth Social platformu üzerinden yaptığı paylaşımda İran’daki protestoculara destek verdiğini açıklamıştı. Trump, İran yönetiminin barışçıl protestoculara müdahale etmesi halinde ABD’nin devreye gireceğini belirterek, “Tetikteyiz ve aksiyona hazırız” ifadelerini kullanmıştı. Bu açıklamalar uluslararası kamuoyunda tartışmalara yol açmıştı.

İRAN’DA EKONOMİK KRİZ PROTESTOLARI TETİKLEDİ

İran’da döviz kurundaki sert yükseliş ve riyalin dolar karşısında hızla değer kaybetmesi, esnaf ve tüccarların öncülüğünde protestoların başlamasına neden oldu. Artan enflasyon ve alım gücündeki düşüş, halkın tepkisini sokaklara taşıdı.