Protestolar, 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başladı ve kısa sürede birçok kentte kitlesel gösterilere dönüştü. Yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar, tepkilerin temel nedeni olarak gösteriliyor.

Gösterilerin 16’ncı gününde can kaybının 538’e yükseldiği bildirildi. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), son iki haftalık süreçte hayatını kaybedenlerin 490’ının gösterici, 48’inin ise emniyet mensubu olduğunu açıkladı. Olaylar sırasında bir savcının da yaşamını yitirdiği belirtildi.

Binlerce Gözaltı, Morglarda Acı Bekleyiş

HRANA’nın paylaştığı bilgilere göre, protestolar süresince 10 bin 600’den fazla kişi gözaltına alındı. Güvenlik önlemlerinin artırıldığı ülkede, özellikle başkent Tahran’da tansiyon yüksek seyrediyor.

Tahran’ın güneyinde bulunan Kahrizak Adli Tıp Merkezi’nde kaydedilen görüntüler, yaşanan trajedinin boyutunu gözler önüne serdi. Sosyal medyaya yansıyan videolarda, ailelerin yüzlerce ceset torbası arasında protestolarda yaşamını yitiren yakınlarını teşhis etmeye çalıştığı görüldü.

Cep telefonu kameralarına yansıyan görüntülerde ceset torbalarının kamyonetlere yüklenerek merkezden uzaklaştırıldığı anlar da yer aldı. Ülkede protestolar ve güvenlik güçlerinin müdahaleleri sürerken, insani kriz derinleşiyor.

Pazar ve marketlerde satıcıların öncülüğünde başlayan tepkiler, ekonomik krizin derinleşmesiyle birlikte sokak gösterilerine dönüştü. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) internet sitesinde yayımlanan raporda, protestoların 13 gündür sürdüğü belirtildi.

31 EYALET, 180 ŞEHİR, 512 NOKTA

HRANA’nın paylaştığı bilgilere göre, protestolar İran genelinde 31 eyalete yayılırken, 180 şehirde toplam 512 farklı noktada eylemler devam ediyor.

65 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ, 2 BİN 311 GÖZALTI

Raporda, gösteriler sırasında 7’si 18 yaşın altında olmak üzere 50 protestocu ile güvenlik güçlerinden 15 kişinin yaşamını yitirdiği ifade edildi. Ülke genelinde gözaltına alınanların sayısının ise 167’si çocuk olmak üzere toplam 2 bin 311’e ulaştığı aktarıldı.

ONLARCA KİŞİ YARALANDI

Devam eden olaylarda çok sayıda kişinin yaralandığı belirtilirken, yaralanmaların büyük bölümünün saçma ve plastik mermiler nedeniyle meydana geldiği kaydedildi. İranlı yetkililerden, ölü ve yaralılara ilişkin şu ana kadar resmi bir açıklama yapılmadı.

“SIFIR TOLERANS” MESAJI

Tahran Kamu ve Devrimci Savcısı, bazı eylemcilerin otobüsleri, ambulansları ve camileri ateşe verdiğini belirterek, kamu mallarına zarar veren ve kundaklama suçlamasıyla yakalanan kişilerin “Allah’a karşı düşmanlık” suçlamasıyla yargılanacağını açıkladı.

İNTERNET ERİŞİMİ KISITLANDI

Gösterilerin yayılmasını engellemek ve protestocuların organize olmasını önlemek amacıyla İran yönetimi internet erişimini geçici olarak durdurdu. Yaklaşık bir buçuk gündür halkın büyük bölümünün internete erişemediği ülkede, protestoların etkisini kaybetmediği ifade ediliyor.

ORDU VE HAMANEY’DEN AÇIKLAMALAR

İran ordusu tarafından yapılan son açıklamada, ordunun ulusal çıkarları korumaya devam edeceği vurgulanarak, “Düşman, farklı yöntemlerle kamu düzenini bozarak ülkede güvensiz bir ortam oluşturmaya çalışıyor” denildi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney ise açıklamasında, “Bir grup vandal, ABD Başkanı Donald Trump’ı memnun etmek için Tahran ve diğer şehirlerde kendi ülkelerine ait binaları tahrip etti” ifadelerini kullandı ve bu tür girişimlerin rejim tarafından kabul edilmeyeceğini belirtti.

BİR ÖNCEKİ GÜNÜN VERİLERİ

HRANA, bir gün önce yayımladığı 12’nci gün raporunda ölü sayısının 42’ye, gözaltına alınanların sayısının ise 2 bin 277’ye yükseldiğini açıklamıştı.

PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve artan ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Kapalı Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Kısa sürede ülke geneline yayılan olaylarda kamu kurumları ve araçlar zarar görürken, Tahran’da halka “dışarı çıkmayın” uyarısı yapıldı.

Tesnim Haber Ajansı, gösteriler sırasında yaralanan polis sayısının 568’e, gönüllü güvenlik gücü olarak bilinen Besic mensuplarından yaralananların sayısının ise 66’ya yükseldiğini duyurdu.