Bölgedeki gerilimin askeri çatışmalara dönüşmesiyle birlikte, Körfez’deki bazı ülkelerde önemli altyapı ve güvenlik kayıpları yaşandığı iddia edildi. Söz konusu süreçte İran’ın da ABD ve İsrail hedeflerine yönelik misillemeler gerçekleştirdiği belirtildi.

BÖLGEDEKİ GERİLİM VE ASKERİ ÇATIŞMALAR

İddialara göre ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının ardından, İran da karşı saldırılar düzenleyerek bölgedeki tansiyonu yükseltti. Bu süreçte İsrail’in yanı sıra ABD’nin bölgedeki bazı askeri üslerinin de hedef alındığı öne sürüldü.

BAE, Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Ürdün ve Umman’da bulunan ABD üsleri ile kritik noktaların da saldırılardan etkilendiği ifade edildi.

ATEŞKES VE DİPLOMATİK GÖRÜŞMELER

7 Nisan’da ABD ile İran arasında ateşkes sağlandığı, aynı dönemde Pakistan’ın başkenti İslamabad’da taraflar arasında diplomatik temasların gerçekleştirildiği aktarıldı. Buna rağmen karşılıklı gerilimin tamamen sona ermediği, müzakerelerin devam ettiği belirtildi.

İRAN VARLIKLARININ KULLANILMASI GÜNDEMDE

CBS News’ün haberine göre, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in çevresinden ismi açıklanmayan kaynaklar, Körfez’de yaşanan zararların boyutunun tespit edilmesi için bakanlık içinde çalışma başlatıldığını iddia etti.

Aynı kaynaklar, İran’a ait dondurulmuş varlıkların, bölgedeki zararların tazmini ve yeniden inşa süreçlerinde kullanılıp kullanılmayacağının değerlendirildiğini öne sürdü.

DONDURULMUŞ VARLIKLAR 120 MİLYAR DOLARA KADAR ÇIKIYOR

İddialara göre İran’ın uluslararası finans sistemlerinde dondurulmuş varlıklarının 100 ila 120 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Bu varlıkların banka hesapları veya farklı finansal enstrümanları içerdiği, ancak detaylarının netlik kazanmadığı ifade edildi.

İran’ın Bloke Edilen Varlıkları İçin 12 Milyar Dolarlık Taahhüt

İran devlet televizyonunda paylaşılan bilgilere göre, mutabakat taslağında ABD’nin İran’a ait yurt dışında bloke edilmiş mali kaynakların bir bölümünün serbest bırakılmasına yönelik taahhüt verdiği belirtiliyor.

Taslağa göre Washington yönetimi, İran’ın erişimi kısıtlanan varlıklarının yaklaşık 12 milyar dolarlık kısmına 60 gün içerisinde ulaşabilmesini sağlayacak adımlar atmayı değerlendirecek. Bu maddenin, taraflar arasındaki ekonomik gerilimin azaltılmasına yönelik önemli başlıklardan biri olduğu ifade ediliyor.

Hürmüz Boğazı İçin Yeni Düzenleme İddiası

Mutabakat taslağında en dikkat çeken maddelerden biri ise dünya enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenlemeler oldu.

İddialara göre İran, boğazdan geçiş yapacak gemilerin statüsünü ve niteliğini değerlendirme konusunda geniş yetkilere sahip olacak. Taslak metinde, İran tarafından tehdit olarak değerlendirilen yükleri taşıyan ya da nihai işletmecisinin İran karşıtı olduğu düşünülen gemilerin ticari gemi statüsünde kabul edilmeyebileceği belirtiliyor.

Bu kapsamda söz konusu gemilerin belirlenen deniz koridorlarından geçişine izin verilmemesi de gündeme gelebilecek düzenlemeler arasında yer alıyor.

Küresel Enerji ve Ticaret Açısından Kritik Öneme Sahip

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir su yolu olarak biliniyor. Bu nedenle boğazdaki geçiş kurallarında yaşanabilecek herhangi bir değişiklik, yalnızca bölgesel dengeleri değil küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip bulunuyor.

Uzmanlar, söz konusu düzenlemelerin hayata geçirilmesi halinde uluslararası deniz taşımacılığı ve enerji güvenliği açısından yeni tartışmaların ortaya çıkabileceğine dikkat çekiyor.

Taslak Metin Henüz Resmiyet Kazanmadı

İran medyasında yer alan bilgilere göre, kamuoyuna yansıyan metin henüz resmi bir anlaşma niteliği taşımıyor. Taslağın İranlı yetkililer tarafından değerlendirme sürecinde olduğu ve nihai kararın verilmediği belirtiliyor.

Bu nedenle söz konusu maddelerin anlaşmanın son halinde yer alıp almayacağı konusunda kesin bir durum bulunmuyor. Taraflardan da şu ana kadar mutabakatın içeriğine ilişkin resmi ve bağlayıcı bir açıklama yapılmış değil.

Buna rağmen ortaya çıkan taslak metin, İran-ABD ilişkilerinde yeni bir diplomatik sürecin şekillenebileceğine dair değerlendirmeleri beraberinde getirdi.