Bölgedeki gerilimin askeri çatışmalara dönüşmesiyle birlikte, Körfez’deki bazı ülkelerde önemli altyapı ve güvenlik kayıpları yaşandığı iddia edildi. Söz konusu süreçte İran’ın da ABD ve İsrail hedeflerine yönelik misillemeler gerçekleştirdiği belirtildi.

BÖLGEDEKİ GERİLİM VE ASKERİ ÇATIŞMALAR

İddialara göre ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının ardından, İran da karşı saldırılar düzenleyerek bölgedeki tansiyonu yükseltti. Bu süreçte İsrail’in yanı sıra ABD’nin bölgedeki bazı askeri üslerinin de hedef alındığı öne sürüldü.

BAE, Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Ürdün ve Umman’da bulunan ABD üsleri ile kritik noktaların da saldırılardan etkilendiği ifade edildi.

ATEŞKES VE DİPLOMATİK GÖRÜŞMELER

7 Nisan’da ABD ile İran arasında ateşkes sağlandığı, aynı dönemde Pakistan’ın başkenti İslamabad’da taraflar arasında diplomatik temasların gerçekleştirildiği aktarıldı. Buna rağmen karşılıklı gerilimin tamamen sona ermediği, müzakerelerin devam ettiği belirtildi.

İRAN VARLIKLARININ KULLANILMASI GÜNDEMDE

CBS News’ün haberine göre, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in çevresinden ismi açıklanmayan kaynaklar, Körfez’de yaşanan zararların boyutunun tespit edilmesi için bakanlık içinde çalışma başlatıldığını iddia etti.

Aynı kaynaklar, İran’a ait dondurulmuş varlıkların, bölgedeki zararların tazmini ve yeniden inşa süreçlerinde kullanılıp kullanılmayacağının değerlendirildiğini öne sürdü.

DONDURULMUŞ VARLIKLAR 120 MİLYAR DOLARA KADAR ÇIKIYOR

İddialara göre İran’ın uluslararası finans sistemlerinde dondurulmuş varlıklarının 100 ila 120 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Bu varlıkların banka hesapları veya farklı finansal enstrümanları içerdiği, ancak detaylarının netlik kazanmadığı ifade edildi.

Trump, başta Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere bölge ülkelerinin İbrahim Anlaşmaları sürecine dahil olması gerektiğini savundu. ABD Başkanı, bu ülkelerin Washington’a karşı sorumluluk taşıdığını öne sürerek, “Bize borçlular” ifadesini kullandı.

Açıklamasında İran ile yürütülen olası diplomatik süreçlere de değinen Trump, Körfez ülkelerinin İsrail ile normalleşmeye yanaşmaması halinde Tahran ile yapılacak bir anlaşmanın da zora girebileceği mesajını verdi. Trump, “Suudi Arabistan, Katar, BAE ve diğer ülkelerin İbrahim Anlaşmaları’na katılmasını istiyorum. Eğer bunu yapmazlarsa İran anlaşmasının gerçekleşeceğinden emin değilim” dedi.

Hürmüz Boğazı Çıkışı Dikkat Çekti

Küresel enerji sevkiyatı açısından kritik önemde bulunan Hürmüz Boğazı hakkında da konuşan Trump, boğazın ilerleyen süreçte tamamen açık hale geleceğini söyledi. ABD Başkanı, “Doğru zaman geldiğinde Hürmüz Boğazı’ndan geçişler serbest olacak. Burası herkese açık bir geçiş noktası olacak ve hiç kimse kontrol edemeyecek” ifadelerini kullandı.

Trump’ın açıklamalarındaki en sert bölüm ise Umman’a yönelik sözleri oldu. Hürmüz üzerindeki stratejik konumuyla dikkat çeken Umman’ın da ABD’nin yaklaşımına uygun hareket etmesi gerektiğini savunan Trump, aksi durumda ağır sonuçlarla karşılaşabileceklerini ima etti.

İbrahim Anlaşmaları Yeniden Gündemde

Trump’ın yeniden gündeme taşıdığı İbrahim Anlaşmaları, ilk kez 2020 yılında ABD arabuluculuğunda hayata geçirilmişti. Sürecin temel amacı, İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki diplomatik ilişkilerin normalleşmesini sağlamaktı.

Anlaşmalar kapsamında taraf ülkeler arasında diplomatik temasların artırılması, ekonomik iş birliklerinin geliştirilmesi ve güvenlik alanında ortak projelerin oluşturulması hedefleniyor.

Söz konusu anlaşmalara ilk olarak Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn katılmış, daha sonra Fas ve Sudan da sürece dahil olmuştu.

Filistin Meselesi Tartışma Konusu Olmayı Sürdürüyor

İbrahim Anlaşmaları’nın en çok eleştirilen yönlerinden biri ise Filistin meselesini ikinci plana ittiği yönündeki değerlendirmeler oldu. Anlaşmaların, bağımsız Filistin devletinin kurulmasını ön şart olarak kabul etmemesi birçok çevrede tepkiye neden olmuştu.

Ortadoğu’daki bazı siyasi çevreler ve Filistin destekçileri, normalleşme sürecinin İsrail-Filistin sorununu çözmeden ilerletilmesini bölgedeki dengeler açısından riskli buluyor.

Trump, operasyonun ertelenme kararının Körfez ülkelerinin liderleriyle gerçekleştirilen görüşmelerin ardından alındığını söyledi. Özellikle Tamim bin Hamad Al Thani, Mohammed bin Salman ve Mohamed bin Zayed Al Nahyan ile yapılan temasların karar üzerinde etkili olduğunu ifade etti.

Son dönemde İran ile ABD arasında yürütülen diplomatik süreçte karşılıklı taslak metinler, reddedilen maddeler ve uzlaşılamayan şartlar nedeniyle gerilim giderek artmıştı. Özellikle İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda tarafların ortak bir noktada buluşamaması, askeri seçeneğin yeniden gündeme gelmesine neden olmuştu. Trump’ın sert açıklamaları sonrası küresel enerji piyasaları da hareketlenmiş, Brent petrolün varil fiyatı 113 dolara kadar yükselmişti.

Körfez Liderlerinden “Bekleyin” Mesajı

Trump, yaptığı açıklamada bölge liderlerinin askeri müdahalenin ertelenmesi yönünde çağrıda bulunduğunu söyledi. Körfez ülkelerinin, devam eden diplomatik temasların tamamen sonuçsuz kalmadan askeri bir operasyon başlatılmasının Orta Doğu’da daha büyük bir krizi tetikleyebileceği yönünde uyarılar yaptığı belirtildi.

ABD Başkanı, müzakerelerin halen sürdüğünü ve taraflar arasında yeni bir anlaşma ihtimalinin masada olduğunu dile getirdi. Olası bir uzlaşının yalnızca bölgesel değil, küresel güvenlik açısından da kritik sonuçlar doğurabileceğini savundu.

Trump ayrıca İran’ın nükleer silah sahibi olmasının kabul edilemez olduğunu yineledi. Açıklamasında, “Bizim için temel öncelik İran’ın nükleer kapasitesinin askeri boyuta ulaşmasını engellemektir” ifadelerine yer verdi.

“Operasyon Durdu Ama Hazırlıklar Sürüyor”

Her ne kadar saldırı planı ertelenmiş olsa da Washington yönetimi askeri hazırlıkların devam edeceğini duyurdu. Trump, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Daniel Caine ile yaptığı görüşmenin ardından ordunun teyakkuz halinde kalması talimatını verdiğini açıkladı.

ABD yönetimi, diplomatik sürecin başarısız olması halinde çok kısa sürede geniş çaplı bir askeri operasyonun yeniden gündeme alınabileceği mesajını verdi. Pentagon kaynakları da bölgede bulunan Amerikan askeri unsurlarının görevlerine devam ettiğini ve olası senaryolara karşı hazırlıkların sürdüğünü belirtti.

Uzmanlara göre bu açıklamalar, Washington’un tamamen geri adım atmadığını ancak diplomatik zemini tüketmeden doğrudan çatışmaya girmek istemediğini gösteriyor.

Trump Daha Önce de Benzer Bir Adım Atmıştı

Trump yönetiminin İran konusunda daha önce de benzer bir erteleme kararı aldığı hatırlatıldı. ABD Başkanı, 21 Nisan’da yaptığı açıklamada İran ile yürürlükte bulunan ateşkesi süresiz şekilde uzattığını duyurmuştu.

O dönemde Trump, kararın Pakistanlı yetkililerden gelen talepler doğrultusunda alındığını öne sürmüştü. Özellikle Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir ile Başbakan Shehbaz Sharif tarafından yapılan diplomatik girişimlerin etkili olduğu belirtilmişti.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, İran yönetimi içinde görüş ayrılıkları bulunduğunu savunmuş ve İran tarafının ortak bir öneri hazırlaması için zamana ihtiyaç duyduğunu ifade etmişti. Bu nedenle ABD ordusuna bölgedeki askeri baskının sürdürülmesi talimatı verdiğini söylemişti.

Ayrıca Amerikan güçlerinin her an operasyon düzenleyebilecek kapasitede hazır tutulduğunu vurgulayan Trump, diplomatik görüşmelerin sonucuna göre yeni kararların alınacağını belirtmişti.

Küresel Ekonomi Tedirgin

ABD ile İran arasında yükselen tansiyon yalnızca siyasi değil ekonomik sonuçlar da doğuruyor. Enerji piyasalarında yaşanan dalgalanma nedeniyle petrol fiyatları son günlerde sert şekilde yükselirken, yatırımcılar olası bir çatışmanın dünya ekonomisi üzerindeki etkilerini yakından takip ediyor.

Uzmanlar, özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanabilecek bir askeri gerilimin enerji arzını ciddi biçimde etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle Trump’ın saldırıyı erteleme kararı kısa vadede piyasalarda sınırlı bir rahatlama yaratsa da belirsizlik ortamının devam ettiği değerlendiriliyor.

Bu değerlendirmelerde, olası geniş çaplı bir savaşın İsrail’in ekonomik yapısını, bankacılık sistemini, enerji altyapısını ve dış yatırımlarını ciddi şekilde etkileyebileceği öne sürüldü. Ayrıca mevcut siyasi yönetimin de böyle bir süreçten zarar görebileceği yönünde yorumlar yapıldı.

Suudi Arabistan’ın, bölgesel iletişim ve veri altyapısında da alternatif arayışına girdiği iddia edildi. Bu kapsamda, İsrail üzerinden geçen fiber optik hatlara olan bağımlılığı azaltmak amacıyla Yunanistan ve Suriye bağlantılı yeni projelerin değerlendirildiği ileri sürüldü. Bu adımın, hem stratejik hem de ekonomik bağımsızlık hedefinin bir parçası olduğu belirtiliyor.

Son aylarda Suudi Arabistan ile İsrail arasındaki diplomatik ve ekonomik temasların önemli ölçüde azaldığı, bazı analizlere göre ilişkilerin fiilen donma noktasına geldiği ifade ediliyor. Bölgedeki bazı Arap ülkelerinin de benzer şekilde İsrail ile ilişkilerini sınırlı düzeyde tuttuğu ve daha temkinli bir politika izlediği değerlendiriliyor.

Öte yandan, Orta Doğu’daki güç dengeleri açısından İran ile yaşanan gerilim önemli bir belirleyici unsur olmaya devam ediyor. Bölgedeki bazı aktörlerin, olası bir İsrail–İran çatışması durumunda doğrudan taraf olmak yerine daha dengeli veya tarafsız bir pozisyon benimsemeyi tercih edebileceği yorumları yapılıyor.

Haziran 2025’te yaşanan ve bazı kaynaklarda “12 Günlük Saldırılar” olarak anılan süreçte, İsrail’in İran’daki nükleer ve askeri hedeflere yönelik operasyonlar düzenlediği, bunun ardından bölgesel tansiyonun hızla yükseldiği biliniyor. Bu gelişmelerin ardından Körfez ülkelerinin, bölgesel istikrarı korumak amacıyla daha temkinli ve diplomasi odaklı bir yaklaşım benimsediği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre, Orta Doğu’da değişen ittifaklar, enerji hatları, iletişim altyapısı ve güvenlik dengeleri, önümüzdeki dönemde bölgesel ve küresel güç mücadelesinin yönünü belirleyecek en kritik faktörler arasında yer alıyor.