Savaşın üçüncü haftasına girilirken, Körfez ülkelerinin petrol ihracatında dramatik bir düşüş yaşandı. Günlük yaklaşık 25,1 milyon varil seviyesinde olan ihracat, 9,7 milyon varile kadar geriledi. Bu da yaklaşık 15 milyon varillik bir arz kaybı anlamına geliyor. Uzmanlara göre bu kesinti, modern dönemin en büyük petrol arz daralmalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Bölge, günlük yaklaşık 30 milyon varillik üretimiyle dünya petrol arzının üçte birini karşılıyor. Aynı zamanda küresel petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı, yaşanan gerilim nedeniyle fiilen işlevini kaybetmiş durumda. Deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık dörtte biri bu kritik geçitten sağlanıyordu.

Özellikle Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatlarında ciddi aksaklıklar yaşanırken, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak gibi ülkelerin petrol ihracatı da büyük darbe aldı. LNG ihracatında dünya çapında önemli paya sahip olan Katar’ın sevkiyatlarının neredeyse tamamen durduğu belirtiliyor.

Enerji piyasalarındaki bu daralma, fiyatları da hızla yukarı çekti. Petrol fiyatları kısa sürede varil başına 100 doların üzerine çıkarken, Uluslararası Enerji Ajansı’na üye ülkeler piyasayı dengelemek amacıyla 400 milyon varillik acil stok kullanımı konusunda anlaşmaya vardı. Ancak uzmanlar, bu müdahalenin fiyatları düşürmekten çok artış hızını yavaşlatabileceğini ifade ediyor.

Ekonomik açıdan bakıldığında, Körfez ülkelerinin günlük toplam kaybının 2 milyar doların üzerine çıktığı tahmin ediliyor. Suudi Arabistan’ın günlük zararı 1 milyar dolara yaklaşırken, Birleşik Arap Emirlikleri’nde bu rakam yaklaşık 350 milyon dolar seviyesinde hesaplanıyor. Katar’ın günlük kaybı 300 milyon dolar civarındayken, Kuveyt’in zararı 200 milyon doları buluyor. Umman ve Bahreyn gibi ülkelerde de enerji gelirlerine dayalı ekonomiler ciddi baskı altında.

Irak ise krizden en fazla etkilenen ülkeler arasında öne çıkıyor. Petrol ihracatının büyük bölümünü Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiren ülkenin üretimi günlük 4,2 milyon varilden 1,2 milyon varile kadar düştü. Bu durum, Irak ekonomisinde günlük yaklaşık 300 milyon dolarlık kayba yol açtı.

Bazı ülkeler, kayıpları azaltmak için alternatif ihracat yollarına yöneliyor. Suudi Arabistan doğu-batı boru hattını kullanırken, Birleşik Arap Emirlikleri Abu Dabi-Füceyre hattına ağırlık veriyor. Irak ise Kerkük-Ceyhan hattını devreye almaya çalışıyor. Ancak bu alternatiflerin mevcut kayıpları tamamen telafi etmesi zor görünüyor.

Tüm bu gelişmeler, yalnızca bölge ekonomilerini değil, enerjiye bağımlı küresel ekonomileri de doğrudan etkiliyor. Özellikle Asya ülkeleri, Körfez’den gelen petrol ve gaz arzındaki düşüş nedeniyle risk altında bulunuyor.

Bu karar, dünya enerji ticaretinin önemli bir bölümünün sekteye uğraması anlamına geliyor ve küresel piyasalarda ciddi dalgalanma riski oluşturuyor.

Küresel Petrol Sevkiyatının Beşte Biri Risk Altında

Arap Yarımadası ile İran arasında yer alan Hürmüz Boğazı, dünya enerji taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bu dar geçitten uluslararası pazarlara ulaşıyor. Bu miktar, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.

Boğazın tamamen kapanması, küresel enerji arzında ciddi bir daralma anlamına geliyor.

Petrol Fiyatları 150 Dolara Kadar Çıkabilir

Enerji analizlerine göre, bu gelişmenin petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden olması bekleniyor. Uluslararası analiz kuruluşlarının değerlendirmeleri, tam kapanma durumunda petrol fiyatlarının varil başına 130 ila 150 dolar aralığına yükselebileceğini ortaya koyuyor.

Goldman Sachs tarafından yapılan değerlendirmelerde ise enerji akışının sadece yarıya düşmesi durumunda bile fiyatların 110 dolar seviyesine ulaşabileceği ifade ediliyor. Daha sınırlı bir arz kesintisinde bile fiyatların 90 dolar bandına çıkabileceği belirtiliyor.

Doğal Gaz ve Enflasyon Üzerinde Büyük Baskı Bekleniyor

Enerji arzındaki aksama sadece petrol piyasasını değil, doğal gaz fiyatlarını da etkileyecek. Avrupa’da referans doğal gaz fiyatlarının önemli ölçüde yükselmesi beklenirken, enerji maliyetlerindeki artışın küresel enflasyonu yeniden yukarı yönlü tetiklemesi öngörülüyor.

Enerji maliyetlerindeki yükseliş, üretim ve lojistik giderlerini artırarak birçok sektörde fiyatların yükselmesine neden olabilir. Bu durum hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomilerde yaşam maliyetlerini artırabilir.

Küresel Ekonomide Daralma Riski

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapalı kalması durumunda küresel ekonomik büyümenin olumsuz etkilenebileceğini belirtiyor. Küresel gayrisafi yurtiçi hasılada yaklaşık yüzde 0,8 oranında daralma yaşanabileceği tahmin ediliyor.

Enerjiye yüksek oranda bağımlı olan ülkelerde bu durum daha ağır sonuçlar doğurabilir. Artan enerji maliyetleri, gıda fiyatları ve genel enflasyon üzerinde ek baskı oluşturabilir.

Tedarik Zinciri ve Deniz Taşımacılığı da Tehlikede

Jeopolitik gerilim, yalnızca enerji fiyatlarını değil aynı zamanda deniz taşımacılığını da doğrudan etkiliyor. Bölgedeki risklerin artmasıyla birlikte sigorta maliyetleri ve navlun ücretlerinde yükseliş görülüyor.

Alternatif taşımacılık rotaları arasında Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan üzerinden geçen hatlar bulunsa da bu güzergâhların kapasitesi küresel talebi karşılamak için yeterli görülmüyor.

En Çok Avrupa ve Çin Etkilenecek

Enerji ithalatına bağımlı olan ülkelerin bu krizden daha fazla etkilenmesi bekleniyor. Özellikle Avrupa Birliği ülkeleri, Rusya’ya uygulanan yaptırımlar sonrası enerji tedarikinde Körfez ülkelerine daha fazla yönelmiş durumda. Bu nedenle boğazın kapanması Avrupa için ciddi bir risk oluşturuyor.

Çin de enerji arzı açısından kısa vadede zorluk yaşayabilir, ancak Rusya ile olan enerji iş birlikleri sayesinde bu açığı kısmen kapatabilir.

ABD ise son yıllarda enerji üretimini artırarak ihracatçı konumuna yükseldiği için krizden görece daha az etkilenebilir. Ancak bu durum Avrupa’nın ABD enerji kaynaklarına olan bağımlılığını artırabilir.

Küresel Ekonomi İçin Kritik Dönemeç

Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, sadece enerji piyasalarını değil küresel ticareti, enflasyonu ve ekonomik büyümeyi doğrudan etkileyebilecek kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Krizin süresi ve bölgedeki gerilimin seyri, dünya ekonomisinin geleceği açısından belirleyici olacak.