ABD ile İran arasında kalıcı barışın sağlanmasına yönelik önemli bir adım atıldı. Taraflar, sürecin ilerlemesini sağlayacak bir mutabakat zaptına imza atarken, nihai anlaşmaya ulaşılması amacıyla 60 günlük müzakere dönemi resmen başladı.

Diplomatik gelişme, küresel piyasalarda da olumlu karşılandı. Özellikle enerji piyasalarında yaşanan hareketlilik dikkat çekerken, petrol fiyatlarında belirgin bir düşüş yaşandı.

Brent Petrol Savaş Sonrası İlk Kez 75 Doların Altına Düştü

Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, Çarşamba günü kısa süreliğine 75 doların altına gerileyerek yaklaşık 74 dolar seviyelerinde işlem gördü.

Böylece Brent petrol, İran’daki çatışmaların 28 Şubat’ta başlamasından bu yana ilk kez 75 doların altına inmiş oldu.

Zirve Seviyelere Göre Yaklaşık Yüzde 40 Geriledi

Savaş döneminde varil başına yaklaşık 118 dolara kadar yükselen Brent petrol, son düşüşle birlikte zirve seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 40 değer kaybetti.

Son vadeli Brent kontratları son günlerde 80 doların altında işlem görmeye devam ederken, fiyatlar çatışmalar öncesindeki 72,48 dolarlık seviyenin ise halen üzerinde bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’nda Sevkiyatlar Normalleşiyor

Petrol fiyatlarındaki gerilemenin yanı sıra küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda da hareketlilik yeniden artmaya başladı.

Çatışmalar nedeniyle aksayan gemi trafiğinin kademeli olarak normale döndüğü belirtilirken, savaş öncesinde boğazdan günlük 125 ila 140 geminin geçtiği ve yaklaşık 20 milyon varil petrol ile petrol ürününün dünya pazarlarına ulaştırıldığı hatırlatılıyor.

Uzmanlar, ABD ile İran arasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinin başarılı olması halinde hem enerji piyasalarında hem de küresel ekonomide istikrarın daha da güçlenebileceğini değerlendiriyor.

Benzin ve Motorinde İndirim Yolda

Uluslararası petrol piyasalarında son günlerde görülen fiyat düşüşleri, yurt içi akaryakıt fiyatlarına da yansımaya hazırlanıyor. Beklentilere göre benzinin litre fiyatında 1 lira 38 kuruş, motorinin litre fiyatında ise 7 lira 25 kuruş seviyesinde indirim uygulanacak.

İndirimin, 1 Haziran gecesinden itibaren pompaya yansıması öngörülüyor. Kesin fiyatlar ise dağıtım şirketlerinin güncellemesinin ardından netleşecek.

Büyükşehirlerde Güncel Akaryakıt Fiyatları

İndirim öncesinde üç büyük ildeki güncel akaryakıt fiyatları şu şekilde:

İstanbul Avrupa Yakası
• Benzin: 64,32 TL
• Motorin: 67,05 TL
• LPG: 33,89 TL

İstanbul Anadolu Yakası
• Benzin: 64,18 TL
• Motorin: 66,91 TL
• LPG: 33,29 TL

Ankara
• Benzin: 65,29 TL
• Motorin: 68,16 TL
• LPG: 33,87 TL

İzmir
• Benzin: 65,57 TL
• Motorin: 68,43 TL
• LPG: 33,69 TL

Petrol Fiyatlarındaki Hareketlilik Pompaya Yansıyor

Akaryakıt fiyatları, küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmelere bağlı olarak sık sık değişiklik gösteriyor. Ham petrol fiyatlarında yaşanan yükselişler zam olarak, düşüşler ise indirim olarak tüketiciye yansıyor.

Son dönemde petrol fiyatlarının aşağı yönlü hareket etmesi, rafineri maliyetlerini azaltırken akaryakıt ürünlerinde de fiyat güncellemesini gündeme getirdi.

Eşel Mobil Sistemi Nasıl İşliyor?

Türkiye’de uygulanan eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki ani yükselişlerin vatandaş üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlıyor. Bu sistem kapsamında belirli dönemlerde akaryakıta gelmesi gereken zamların bir bölümü Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanıyor.

Böylece uluslararası piyasalardaki fiyat artışlarının tamamı pompa fiyatlarına yansımıyor. Özellikle enflasyonla mücadele sürecinde kullanılan sistem, fiyat istikrarının korunmasına katkı sağlıyor.

Akaryakıt Fiyatları Nasıl Belirleniyor?

Türkiye’de benzin ve motorin fiyatları hesaplanırken öncelikle gümrüksüz rafineri fiyatı esas alınıyor. Bu fiyata ÖTV ve EPDK payı eklenerek KDV hariç satış fiyatı oluşturuluyor. Son aşamada KDV’nin de eklenmesiyle tüketicinin pompada ödediği nihai fiyat ortaya çıkıyor.

Rafineri fiyatlarının belirlenmesinde ise Akdeniz piyasasında açıklanan CIF Akdeniz ürün fiyatları ile döviz kuru önemli rol oynuyor. Petrol fiyatları ve dolar kurundaki değişimler, akaryakıt fiyatlarının yönünü doğrudan etkiliyor.

İran merkezli gelişmeler, yaklaşık bir aydır dünya gündeminin en üst sıralarında yer alıyor. ABD ve İsrail’in başlattığı askeri operasyonların ardından bölgede tansiyon giderek yükseldi. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve İran’ın karşı hamleleri, Körfez ülkelerini de etkileyerek küresel ölçekte enerji krizine neden oldu.

Son dönemde “müzakereler başladı” yönündeki açıklamalar kısa süreli bir iyimserlik oluşturmuştu. Ancak Trump’ın son ulusa sesleniş konuşması, bu beklentileri zayıflattı. ABD Başkanı, İran’daki askeri hedeflerin büyük ölçüde tamamlandığını ifade ederken, önümüzdeki haftalarda daha sert adımlar atılabileceğini belirtti.

Bu açıklamalar piyasalara doğrudan yansıdı. Güvenli liman olarak görülen altın, yön değiştirerek düşüşe geçti. Ons altın yüzde 2’nin üzerinde değer kaybederken yaklaşık 4.646 dolar seviyesine geriledi. Türkiye’de ise gram altın 6.688 TL, çeyrek altın ise 10.936 TL civarında işlem gördü. Gümüş, platin ve paladyum gibi diğer değerli metallerde de benzer şekilde gerilemeler kaydedildi.

Enerji tarafında ise tam tersi bir hareket yaşandı. Artan jeopolitik riskler petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. ABD ham petrolü (WTI) 104 dolar seviyesini aşarken, Brent Petrol fiyatı yüzde 6’yı aşan artışla 107 dolara kadar yükseldi.

Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin devam etmesi halinde enerji fiyatlarında yükselişin sürebileceğini ve bunun küresel ekonomi üzerinde baskı oluşturabileceğini değerlendiriyor.

Küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler ve özellikle Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler, petrol fiyatlarında dalgalanmaya yol açıyor. ABD, İsrail ve İran arasında devam eden gerilim de petrol fiyatlarını etkileyen önemli faktörlerden biri olarak gösteriliyor.

Benzin ve Motorinde Beklenen Zam Miktarı

Yapılacak düzenlemeye göre benzinin litre fiyatına toplamda yaklaşık 2 lira 18 kuruş, motorinin litre fiyatına ise 4 lira 55 kuruş civarında artış öngörülüyor. Ancak eşel mobil sisteminin devrede olması nedeniyle zammın tamamı tüketiciye yansımayacak.

Aşağıdaki tabloda zamların dağılımı yer alıyor:

Bu düzenlemeyle birlikte vergi mekanizması devreye girerek fiyat artışının bir kısmını sınırlamış olacak.

Motorin Fiyatı Bazı Şehirlerde Ne Olacak?

Zam sonrasında motorin litre fiyatlarının bazı şehirlerde ulaşması beklenen seviyeler şöyle:

Şehirlere göre fiyat farklılıklarının oluşmasında dağıtım ve nakliye maliyetleri etkili oluyor.

Türkiye’de Akaryakıt Fiyatları Nasıl Belirleniyor?

Türkiye’de benzin ve motorin fiyatları belirlenirken belirli bir hesaplama yöntemi uygulanıyor. Bu süreçte ilk olarak gümrüksüz rafineri fiyatı hesaplanıyor. Bu fiyatın üzerine Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ekleniyor. Son aşamada ise Katma Değer Vergisi (KDV) dahil edilerek nihai pompa fiyatı ortaya çıkıyor.

Rafineri fiyatlarının belirlenmesinde ise Akdeniz piyasasında yayımlanan günlük CIF Akdeniz ürün fiyatları ile dolar kuru temel alınıyor. Bu veriler doğrultusunda rafineri için tavan satış fiyatı hesaplanıyor.

Enerji piyasasındaki küresel gelişmeler ve döviz kurundaki değişimler, akaryakıt fiyatlarının sık sık güncellenmesine neden oluyor.