ABD ile İran arasında kalıcı barışın sağlanmasına yönelik önemli bir adım atıldı. Taraflar, sürecin ilerlemesini sağlayacak bir mutabakat zaptına imza atarken, nihai anlaşmaya ulaşılması amacıyla 60 günlük müzakere dönemi resmen başladı.

Diplomatik gelişme, küresel piyasalarda da olumlu karşılandı. Özellikle enerji piyasalarında yaşanan hareketlilik dikkat çekerken, petrol fiyatlarında belirgin bir düşüş yaşandı.

Brent Petrol Savaş Sonrası İlk Kez 75 Doların Altına Düştü

Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, Çarşamba günü kısa süreliğine 75 doların altına gerileyerek yaklaşık 74 dolar seviyelerinde işlem gördü.

Böylece Brent petrol, İran’daki çatışmaların 28 Şubat’ta başlamasından bu yana ilk kez 75 doların altına inmiş oldu.

Zirve Seviyelere Göre Yaklaşık Yüzde 40 Geriledi

Savaş döneminde varil başına yaklaşık 118 dolara kadar yükselen Brent petrol, son düşüşle birlikte zirve seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 40 değer kaybetti.

Son vadeli Brent kontratları son günlerde 80 doların altında işlem görmeye devam ederken, fiyatlar çatışmalar öncesindeki 72,48 dolarlık seviyenin ise halen üzerinde bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’nda Sevkiyatlar Normalleşiyor

Petrol fiyatlarındaki gerilemenin yanı sıra küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda da hareketlilik yeniden artmaya başladı.

Çatışmalar nedeniyle aksayan gemi trafiğinin kademeli olarak normale döndüğü belirtilirken, savaş öncesinde boğazdan günlük 125 ila 140 geminin geçtiği ve yaklaşık 20 milyon varil petrol ile petrol ürününün dünya pazarlarına ulaştırıldığı hatırlatılıyor.

Uzmanlar, ABD ile İran arasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinin başarılı olması halinde hem enerji piyasalarında hem de küresel ekonomide istikrarın daha da güçlenebileceğini değerlendiriyor.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ali Hezriyan, Kızıldeniz hattı ve özellikle Babül Mendeb çevresinde yaşanan gelişmelere ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Hezriyan’ın açıklamalarında en dikkat çeken unsur, Yemen’de faaliyet gösteren ve İran’a yakınlığıyla bilinen Husiler tarafından gerçekleştirildiği belirtilen askeri hazırlıklar oldu.

Hezriyan’a göre Husiler, son günlerde Babül Mendeb Boğazı’nın kontrolüne yönelik kapsamlı tatbikatlar yaptı. Bu tatbikatların yalnızca bir güç gösterisi olmadığı, aynı zamanda boğazın fiilen kapatılmasına yönelik hazırlıkların tamamlandığını ortaya koyduğu ifade edildi. Bu durum, dünya ticareti açısından hayati öneme sahip olan bu geçiş noktasında ciddi bir risk oluştuğuna işaret ediyor.

Babül Mendeb Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi üzerinden Hint Okyanusu’na bağlayan kritik bir geçit olması nedeniyle, küresel enerji ve ticaret akışında stratejik bir rol oynuyor. Özellikle petrol ve doğalgaz sevkiyatlarının önemli bir kısmı bu güzergâh üzerinden gerçekleştiriliyor. Dolayısıyla burada yaşanacak herhangi bir aksama, yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel ekonomiyi de doğrudan etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.

Hezriyan’ın açıklamalarında uluslararası deniz trafiğine yönelik dikkat çekici bir detay da yer aldı. Buna göre, bölgede faaliyet gösteren ticari gemiler için iki farklı seçenek bulunduğu ifade edildi. İlk seçenek, Babül Mendeb Boğazı’nı kullanmaktan vazgeçerek alternatif rotalara yönelmek. Ancak bu alternatifin gemilere yaklaşık 30 milyon dolarlık ek maliyet getireceği belirtiliyor. Bu maliyetin, uzayan mesafe, artan yakıt tüketimi ve zaman kaybı gibi unsurlardan kaynaklandığı değerlendiriliyor.

İkinci seçenek ise daha tartışmalı bir durumu ortaya koyuyor. Hezriyan’ın ifadelerine göre, gemilerin Yemenli güçlere yaklaşık 5 milyon dolar ödeme yaparak güvenli geçiş izni alabileceği öne sürülüyor. Bu iddia, uluslararası hukuk ve deniz güvenliği açısından ciddi soru işaretleri doğururken, aynı zamanda bölgedeki güç dengelerinin nasıl şekillendiğine dair ipuçları veriyor.

İranlı yetkili, bu gelişmelerin yalnızca askeri bir hamle olarak değerlendirilmemesi gerektiğini de vurguladı. Ona göre bu adımlar, aynı zamanda bölgedeki ticaret yolları üzerinde kontrol sağlama ve transit maliyetleri yönetme stratejisinin bir parçası. Bu bağlamda Babül Mendeb üzerinde kurulacak bir hakimiyetin, enerji taşımacılığı başta olmak üzere küresel ticaret akışına doğrudan etki edebileceği ifade ediliyor.

Uzmanlar ise bu tür açıklamaların sahadaki gerçek durum kadar psikolojik ve siyasi etkilerinin de önemli olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle ABD-İran geriliminin tırmandığı dönemlerde bu tür stratejik noktalar üzerinden verilen mesajların, karşı tarafa yönelik bir caydırıcılık unsuru taşıdığı değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, Babül Mendeb Boğazı’na ilişkin bu iddialar yalnızca bölgesel bir gelişme olarak görülmüyor. Aksine, küresel ticaretin güvenliği, enerji arzı ve uluslararası deniz taşımacılığı açısından geniş çaplı etkiler doğurma potansiyeli taşıyor. Önümüzdeki süreçte bu bölgede yaşanacak gelişmeler, hem siyasi hem de ekonomik dengeler açısından belirleyici olabilir.