Ulusal para birimi riyalin hızla değer kaybetmesiyle patlak veren protestolarda şimdiye kadar 538 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor. Gösterilerin başlamasının ardından, 1979’daki devrimden sonra ülkeyi terk etmek zorunda kalan Pehlevi ailesinin en büyük oğlu Rıza Pehlevi, uluslararası medyada art arda açıklamalar yapmaya başladı.

FOX News kanalına konuşan Rıza Pehlevi, ABD Başkanı Trump’a doğrudan seslenerek, “Sayın Başkan, hem siz hem biz İran’ı yeniden büyük bir ülke haline getirebiliriz. Bu süreçte birlikte hareket edebiliriz. Şartlar oluştuğunda İran’a dönmeye hazırım” ifadelerini kullandı.

“Liderliğe Hazırım, Karar Halka Ait”

Rıza Pehlevi, İran’da bir geçiş sürecine ihtiyaç olduğunu vurgulayarak, liderlik sorumluluğunu üstlenmeye hazır olduğunu söyledi. Nihai kararın İran halkına ait olduğunun altını çizen Pehlevi, “Benim şu anki görevim, bu geçişin barışçıl şekilde gerçekleşmesine katkı sunmak. İnsanların bana yönelmesinin nedeni, bana duydukları güvendir” dedi.

Trump’tan Temkinli Mesaj

ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce kendisine yöneltilen, Rıza Pehlevi ile görüşüp görüşmeyeceği yönündeki soruya temkinli yaklaşmıştı. Trump, “Bu aşamada bunun doğru olup olmadığından emin değilim. Kimlerin öne çıkacağını izlememiz gerektiğini düşünüyorum” diyerek kapıyı tamamen kapatmadı.

GÖSTERİLER TÜM ÜLKEYE YAYILDI

Yaklaşık 12 gün önce Tahran’daki bir çarşıda başlayan eylemler, 31 eyaletin tamamında etkili oldu. Protestocular kamu binalarını ve araçları hedef alırken, rejim karşıtı sloganlarla güvenlik güçleriyle çatışmalar yaşandı. Olaylarda binlerce kişinin yaralandığı bildirildi.

Artan şiddet nedeniyle İran genelinde internet erişimi büyük ölçüde kısıtlandı. Gösteriler gece boyunca sürerken, ülkedeki gelişmeler uluslararası kamuoyu tarafından yakından izleniyor.

HAMANEY’İN KAÇACAĞI İDDİALARI

Protestoların sertleşmesiyle birlikte, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in olası bir kriz senaryosu için “B planı” hazırladığına dair iddialar da gündeme geldi. Bu söylentiler, devrik Pehlevi Hanedanı’nın yeniden İran siyasetinde rol alabileceği tartışmalarını güçlendirdi.

TRUMP: PEHLEVİ’Yİ UYGUN GÖRMÜYORUM

ABD Başkanı Donald Trump, Fox News’e verdiği röportajda İran’daki gelişmelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Trump, Rıza Pehlevi’nin İran’ın geleceğinde liderlik rolü üstlenmesine sıcak bakmadığını belirterek, “Şu aşamada onun cumhurbaşkanı için uygun bir isim olduğunu düşünmüyorum” ifadelerini kullandı.

Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, protestoculara yönelik kitlesel katliam yaşanması durumunda ABD’nin müdahale edebileceğini ve Tahran yönetimine ağır bir karşılık verileceğini dile getirmişti.

PEHLEVİ’DEN SOKAK ÇAĞRISI VE TRUMP’A TEŞEKKÜR

Rıza Pehlevi ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ülke genelindeki protestolara katılanlara seslendi. Göstericileri tebrik eden Pehlevi, henüz sokağa çıkmayanlara da eylemlere katılma çağrısı yaptı.

Pehlevi, paylaşımında protestocuların kararlılığına vurgu yaparak, özgürlük taleplerini dile getiren milyonlarca İranlı adına ABD Başkanı Donald Trump’a teşekkür etti.

CAN KAYBI 42’YE YÜKSELDİ

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 42’ye çıktığını duyurdu. Ölenlerin 34’ünün eylemci, 8’inin ise güvenlik güçlerine mensup olduğu bildirildi. Hayatını kaybeden eylemcilerden 5’inin 18 yaşından küçük olduğu kaydedildi.

Gösteriler kapsamında 2 bin 277 kişinin gözaltına alındığı, yaralanmaların büyük bölümünün plastik ve saçma mermiler nedeniyle meydana geldiği aktarıldı. İran makamları ise ölü ve yaralı sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.

Ülke genelinde 27 eyalete yayılan protestolar, yalnızca hayat pahalılığıyla açıklanamayacak kadar organize, zamanlaması ise fazlasıyla manidar. Amerikan merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı’nın verileri, Batı medyasının alışıldık refleksiyle servis ediliyor: Rakamlar, görüntüler, dramatik başlıklar… Ardından sahneye tanıdık bir isim çıkıyor: Rıza Pehlevi.

Sürgündeki Veliaht ve Tanıdık Çağrı

1979’da İran’dan kovulan şah rejiminin varisi Rıza Pehlevi, ABD ekranlarından İran halkına sesleniyor:
“Şimdi ayağa kalkma zamanı.”

Bu çağrı yeni değil. Yıllardır aynı merkezlerden, aynı cümlelerle, aynı vaatlerle tekrarlanıyor. Ancak bu kez ton daha sert, umut daha iddialı. “Rejim çöküyor”, “geçiş sürecine hazırız” deniliyor. Peki sorulması gereken asıl soru şu: Kim hazırlıklı? İran halkı mı, yoksa bu süreci tasarlayan küresel aktörler mi?

ABD Neden İran’ı İstiyor?

Washington’un İran’a ilgisi ne demokrasiyle ne de insan haklarıyla başladı.
Mesele net:

• Enerji kaynakları,
• İsrail’in güvenliği,
• Çin ve Rusya’yı çevreleme stratejisi,
• Ve Orta Doğu’da kontrol edilemeyen son büyük aktörün dizginlenmesi.

İran, ABD için yalnızca “rejim sorunu” olan bir ülke değil; itaat etmeyen bir merkez, teslim olmayan bir jeopolitik düğüm. Bu yüzden yaptırımlar yetmediğinde sokaklar konuşur, ekonomik kriz derinleştirilir, ardından “alternatif liderler” vitrine çıkarılır.

Şahlar İran’a Ne Kattı?

Bugün Rıza Pehlevi “demokratik geçiş”ten söz ediyor.
Ancak İran halkı şunu unutmuyor:

• SAVAK işkencelerini,
• ABD ve İsrail güdümlü baskı rejimini,
• Halktan kopuk, saray merkezli yönetimi,
• Yeraltı zenginliklerinin Batı’ya peşkeş çekilmesini.

Şah dönemi İran’a özgürlük değil, itaat getirdi. Kalkınma değil, bağımlılık getirdi. Peki şimdi sorulması gereken soru açık:
İsrail’le poz veren, Netanyahu’nun “sıkı dostu” olan bir Pehlevi, İran halkına ne vaat ediyor?

İsrail’in Gölgesi, Kukla Endişesi

Rıza Pehlevi’nin İsrail’le kurduğu yakın ilişkiler sır değil.
Ağlama Duvarı’nda verilen pozlar, Netanyahu ile samimi görüntüler, Yahudi lobileriyle kurulan güçlü bağlar…

İran halkı şu soruyu sormakta haklı:
Bu mu bağımsızlık?
Bu mu ulusal onur?

İsrail’in bölgeyi kana buladığı bir dönemde, Tel Aviv’in dostu olan bir figürün Tahran’da meşruiyet bulması mümkün mü?

CIA Sahada mı?

Ortadoğu tecrübesi olan herkes bilir:
Bir ülkede ekonomik kriz derinleşiyor, döviz sübvansiyonları kesiliyor, halk sokağa dökülüyor ve ardından “sürgündeki kurtarıcı” ortaya çıkıyorsa, orada yalnızca halk yoktur.

Bugün İran’da:

• Dijital propaganda hızlandı,
• Sosyal medya koordinasyonu arttı,
• Batı medyası tek ses oldu.

Bu tablo, CIA’nin tanıdık rejim değişikliği el kitabını hatırlatıyor. Irak’ta, Libya’da, Suriye’de görülen senaryonun İran versiyonu mu sahnede?

İran Halkı Gaza Gelecek mi?

İşte kırılma noktası burada.
İran halkı rejimden memnun olmayabilir.
Ama bu, başka bir boyunduruğu kabulleneceği anlamına gelmez.

Tarih şunu defalarca gösterdi:
Emperyalizm, öfkeyi kullanır ama bedelini halk öder.

Bugün İran sokaklarında yankılanan sesler gerçek olabilir; fakat o seslerin yönünü tayin etmek isteyenlerin niyeti son derece karanlıktır.

Bu mesele yalnızca İran’ın meselesi değil.
Bu, egemenlik mi, vesayet mi sorusudur.
Bu, halk iradesi mi, küresel mühendislik mi tartışmasıdır.

İran ya kendi geleceğini kendi belirleyecek,
ya da başkalarının çizdiği bir “özgürlük ambalajı” içinde yeni bir esarete sürüklenecek.

Ve tarih, bir kez daha soracak:
Halk mı kazandı, yoksa senaryo mu?