Forumun açılışında konuşan Erdoğan, Antalya’nın tarih, kültür ve diplomasi açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek, dünyanın dört bir yanından gelen liderleri ve katılımcıları ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. 2021 yılında ilk kez düzenlenen ve kısa sürede küresel ölçekte dikkat çeken bir platform haline gelen Antalya Diplomasi Forumu’nun, bu yıl da yoğun katılımla gerçekleştiğini vurguladı.

Erdoğan konuşmasında, Orta Doğu’da son dönemde artan gerilimlere değinerek, özellikle İsrail’in politikalarının bölgedeki tansiyonu yükselttiğini söyledi. ABD ile İran arasında ilan edilen geçici ateşkese dikkat çeken Cumhurbaşkanı, bu fırsatın iyi değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Diplomasi ve diyalogun önemine vurgu yapan Erdoğan, anlaşmazlıkların çözümünde silahların değil müzakerelerin öne çıkması gerektiğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı konusuna da değinen Erdoğan, bu stratejik geçidin uluslararası ticaret açısından hayati öneme sahip olduğunu söyledi. Hürmüz’ün bir kıyısının İran’a, diğer kıyısının ise Umman’a ait olduğunu hatırlatan Erdoğan, Körfez ülkelerinin açık denizlere erişiminin engellenmemesi gerektiğini dile getirdi. Ticaret gemilerinin güvenli geçişinin sağlanmasının uluslararası hukuk açısından temel bir gereklilik olduğunu vurguladı.

Cumhurbaşkanı ayrıca, bölgedeki enerji hatları ve alternatif güzergâh arayışlarının hız kazandığını belirterek, Türkiye’nin bu noktada “Kalkınma Yolu” gibi projelerle iş birliğine açık olduğunu ifade etti. Türkiye’nin enerji ve lojistik alanında önemli bir merkez olma hedefini sürdürdüğünü söyledi.

Konuşmasının bir bölümünde Kahramanmaraş’ta yaşanan silahlı saldırıya da değinen Erdoğan, hayatını kaybedenler için başsağlığı dileklerini iletti ve bu tür acıların bir daha yaşanmaması temennisinde bulundu.

Antalya Diplomasi Forumu’nun yalnızca bir müzakere platformu olmadığını belirten Erdoğan, bu organizasyonun aynı zamanda küresel sorunların ele alındığı bir düşünce ve istişare zemini olduğunu ifade etti. Diplomasinin artık sadece kriz çözme aracı olmaktan çıktığını, insanlığın ortak geleceğinin şekillendiği bir alan haline geldiğini söyledi.

Küresel sistemde yaşanan sorunlara da değinen Erdoğan, mevcut düzenin ciddi bir kriz içinde olduğunu dile getirdi. Güç dengelerindeki değişimlerin yanı sıra, daha derin bir “istikamet krizi” yaşandığını ifade eden Cumhurbaşkanı, uluslararası kurumların birçok konuda yetersiz kaldığını savundu. Özellikle Gazze’de yaşananlara dikkat çeken Erdoğan, sivil kayıpların ve insani dramın boyutlarına vurgu yaptı.

Gazze’de yaşananların yalnızca bir insani kriz olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Erdoğan, bunun aynı zamanda küresel sistemin başarısızlığını ortaya koyduğunu söyledi. Uluslararası mekanizmaların sivilleri koruyamadığını ifade ederek, mevcut yapının ciddi bir meşruiyet sorunu yaşadığını dile getirdi.

Cumhur İttifakı ortağı Devlet Bahçeli’nin “barış tek kanatlı bir kuş değildir” sözünü hatırlatan Erdoğan, kalıcı çözüm için tarafların sabırlı ve uzlaşmacı olması gerektiğini belirtti.

Konuşmasında Ukrayna savaşına da değinen Erdoğan, bu savaşın yol açtığı yıkımdan duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Türkiye’nin, tarafların istemesi halinde müzakere süreçlerine katkı sunmaya hazır olduğunu söyledi. Ayrıca Suriye’deki gelişmelere de değinerek, bu ülkede istikrarın sağlanmasının bölge açısından kritik önemde olduğunu ifade etti.

Genel çerçevede Erdoğan’ın konuşması, Türkiye’nin diplomasi merkezli dış politika yaklaşımını bir kez daha ortaya koyarken, küresel sistemde reform ihtiyacına yönelik güçlü mesajlar içerdi.

Suriye’de yaşanan gelişmelerin ardından siyasi partilerle temaslarını artıran DEM Parti, bu kapsamda CHP’yi ziyaret etti. Ziyaretin, Suriye ordusunun SDG/YPG’ye yönelik operasyonlarının ardından gerçekleştiği belirtildi.

Görüşmenin ardından açıklamalarda bulunan DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, Özgür Özel’in son dönemde yaptığı açıklamalara dikkat çekti. Bakırhan, Halep’te başlayan saldırılardan bu yana Özel’in yapıcı ve sağduyulu bir tutum sergilediğini ifade ederek kendisine teşekkür etti.

Bakırhan, Suriye konusunda kamuoyunda oluşturulmaya çalışılan algılara da değinerek, bazı çevrelerin Suriye’de demokratik bir düzen varmış gibi bir tablo çizdiğini ve Kürtlerin sorun çıkaran bir aktör gibi gösterildiğini savundu. Nefret dilinin körüklendiğini belirten Bakırhan, bu yaklaşımın gerilimi artırdığını söyledi.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel ise açıklamasında, kriz dönemlerinde kullanılan dilin önemine vurgu yaptı. Özel, normal zamanlarda kardeşlik söylemi kullanan bazı kesimlerin, ortam gerildiğinde ayrıştırıcı ve rencide edici bir dile yöneldiğini ifade etti.

Kürtleri hedef alan ve nefret söylemine varan ifadeleri kesin bir dille reddettiklerini belirten Özel, farklı siyasi görüşlere sahip üç eş genel başkanın yan yana durmasının bu tavrın açık bir göstergesi olduğunu söyledi.

Bahçeli, SDG’nin Suriye’nin kuzey ve kuzeydoğusunda fiilî kontrol alanları oluşturmasının ülkenin yeniden inşası ve istikrar süreci önünde ciddi bir engel teşkil ettiğini belirterek, “SDG bir terör örgütüdür ve Suriye Kürtlerini temsil etmemektedir” dedi.

Türkiye’nin Suriye’nin üniter yapısına verdiği açık desteğin sahadaki dengeleri doğrudan etkilediğini vurgulayan Bahçeli, terör örgütlerinin tasfiye edilmesi ve kapsayıcı bir anayasal düzenin inşa edilmesinin Suriye’nin geleceği açısından hayati önemde olduğunu ifade etti.

Suriye İçin 8 Maddelik Yol Haritası

Bahçeli, Suriye’de barış, huzur, birlik ve bütünlüğün sağlanması; Suriyelilerin refahı ile temel hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınması için izlenmesi gereken yol haritasını şu başlıklar altında sıraladı:

1. 10 Mart 2025 mutabakatının eksiksiz uygulanması, SDG ve bağlantılı tüm yapıların feshedilerek Suriye devlet kurumlarına geri dönüşü olmayacak şekilde entegre edilmesi,

2. Federasyon ve özerklik tartışmalarının sonlandırılması, Suriye’nin toprak bütünlüğünün güvence altına alınması ve merkezi devlet otoritesinin ülke genelinde tesis edilmesi,

3. Kapsayıcı ve demokratik yeni bir anayasanın hazırlanması, tüm etnik ve dini kesimlerin eşit biçimde temsil edilmesi,

4. Kürtlerle SDG’nin net şekilde ayrıştırılması, SDG’nin Kürtlerin temsilcisi olduğu algısının kırılması,

5. Kürtçenin seçmeli ders olarak eğitim sistemine dâhil edilmesi başta olmak üzere Türkmenler ve diğer asli unsurların kültürel haklarının gözetilmesi,

6. “Suriye vatandaşlığı” kavramının güçlendirilmesi, etnik kimlikler yerine ortak vatandaşlık bağının esas alınması,

7. Başkanlık sistemi temelinde istikrarlı bir yönetim yapısının kurulması, kuvvetler ayrılığı, serbest ve adil seçimler ile temel hakların güvence altına alınması,

8. Ekonomik ve siyasi açıdan güçlü bir Suriye’nin bölgesel istikrarın temel aktörlerinden biri hâline gelmesi.

Merkezi Devlet ve Üniter Yapı Vurgusu

Bahçeli, Ahmed Şara liderliğindeki yeni Suriye yönetiminin parçalı yapıyı sona erdirerek merkezi devlet otoritesini yeniden tesis etmeyi öncelik hâline getirdiğini belirtti. Bu kapsamda 10 Mart 2025’te SDG ile varılan mutabakatın önemli bir dönüm noktası olduğunu ancak SDG yönetiminin geçen sürede mutabakatın ruhuna aykırı davrandığını ifade etti.

SDG elebaşı Mazlum Abdi’nin, özerklik ve federasyon taleplerini gündemde tutarak süreci oyalamaya çalıştığını belirten Bahçeli, bu tutumun Şam yönetimi tarafından açık bir toprak bütünlüğü tehdidi olarak algılandığını kaydetti.

Türkiye’nin Suriye’nin üniter yapısına verdiği net ve kararlı desteğin, Şam yönetiminin elini güçlendirdiğini vurgulayan Bahçeli, bu tutumun SDG’nin dış destek beklentilerini de zayıflattığını dile getirdi.

Sahadaki Gelişmeler ve Aşiretlerin Tutumu

Bahçeli, Suriye ordusunun Halep’ten başlayarak Fırat’ın batısında SDG kontrolündeki alanlarda ilerleyişinin, merkezi otoritenin sahadaki kararlılığını ortaya koyduğunu söyledi. Rakka yönünde ilerleyen Suriye ordusuna, bölgede yaşayan Kürt ve Arap aşiretlerinden destek geldiğini belirten Bahçeli, birçok aşiretin Şam yönetiminin yanında saf tuttuğunu ifade etti.

“Doğru olan da budur” diyen Bahçeli, “Suriye’de Kürtler başkadır, SDG başkadır. SDG bir terör örgütüdür ve Kürtleri temsil etmemektedir” ifadelerini kullandı.

Bu gelişmelerin, SDG’nin çoğunluğu Arap nüfustan oluşan bölgeleri silah zoruyla kontrol altında tutamayacağını gösterdiğini vurgulayan Bahçeli, örgütün iddia ettiği gibi vazgeçilmez bir aktör olmadığının ortaya çıktığını söyledi.

Şara’nın Kararnamesi ve Kürt Hakları

Bahçeli, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın Kürt dili ve kültürüne ilişkin yayımladığı 13 sayılı kararnamenin, birlik ve istikrar açısından olumlu bir adım olduğunu ifade etti. Kararnamenin, Kürtlerin Suriye halkının asli bir parçası olduğunu vurguladığını ve SDG’nin “Kürtleri temsil ediyoruz” iddiasını zayıflattığını belirtti.

Bu düzenlemenin Türkmenler ve diğer etnik gruplar aleyhine olmadığını söyleyen Bahçeli, yeni anayasa sürecinde tüm asli unsurların kültürel haklarının gözetilmesi gerektiğini vurguladı.

Kürtçenin seçmeli ders olarak okutulmasının, resmî dil ilkesini zedelemediğini ifade eden Bahçeli, “Her insanın ana dili ana sütü gibi haktır; ancak kamusal alanda ortak bir resmî dil birlik ve bütünlüğün gereğidir” dedi.

Yeni Anayasa ve Suriye’nin Geleceği

Bahçeli, Suriye’nin üniter yapıyı esas alan, etnik ve dini farklılıkları kucaklayan, ancak ayrılıkçılığa kapı aralamayan bir anayasal düzenle yeniden inşa edilmesi gerektiğini belirtti. Federasyon ve özerklik gibi modellerin yeniden çatışma riskini artıracağı uyarısında bulundu.

Başkanlık sistemi temelinde güçlü ve istikrarlı bir yönetim yapısının oluşturulması gerektiğini ifade eden Bahçeli, çok partili hayat, temsil adaleti ve kuvvetler ayrılığının Suriye’nin istikrarı için vazgeçilmez olduğunu söyledi.

Bahçeli, “Türkiye’nin huzuru ve güvenliği, Suriye’nin istikrarı ile doğrudan bağlantılıdır” diyerek açıklamalarını tamamladı.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, partisinin TBMM Grup Toplantısı’nda yaptığı konuşmada Suriye’de son dönemde yaşanan gelişmelere ilişkin sert değerlendirmelerde bulundu. Bahçeli, SDG’nin sözde lideri Mazlum Abdi’yi hedef alarak, Abdi’nin İsrail’in etkisi altında hareket ettiğini ve PKK’nın kurucu liderine karşı sadakatsiz davrandığını söyledi.

Türkiye’nin iç ve dış gündemine dair mesajlar veren Bahçeli, Suriye’deki gelişmelerin büyük bir provokasyon süreci olduğunu vurguladı. SDG/YPG’nin attığı adımların bölgedeki istikrarsızlığı derinleştirdiğini belirten Bahçeli, bu yapının PKK’nın devamı olduğunu ve geleceğinin de aynı olması gerektiğini dile getirdi.

“SDG/YPG, PKK’dan Bağımsız Değildir”

Bahçeli, PKK’nın örgütsel varlığının sona erdiğini ve silahların bırakıldığını hatırlatarak, bu örgütün uzantısı olarak gördüğü SDG/YPG’nin de aynı sürecin parçası olması gerektiğini ifade etti. İmralı’dan yapılan 27 Şubat çağrısının barış ve kucaklaşmaya yönelik olduğunu söyleyen Bahçeli, bu çağrının terör örgütünün tüm yapıları için bağlayıcı nitelikte olduğunu savundu.

Mazlum Abdi’nin Siyonizm yanlısı bir tutum sergilediğini öne süren Bahçeli, İsrail’in bölgede iç karışıklık yaratmak amacıyla çeşitli unsurları kullandığını dile getirdi.

DEM Parti’ye Eleştiri

DEM Parti’nin söylemlerini de eleştiren Bahçeli, Halep’te Kürt sivillere yönelik saldırı iddialarının gerçeği yansıtmadığını söyledi. Kürt ve Türk halkının ortak kaderi paylaştığını vurgulayan Bahçeli, “Kürt kardeşlerimizin kanı bizim kanımızdır” ifadesini kullandı.

Halep’te sivilleri canlı kalkan olarak kullanan yapının SDG/YPG olduğunu iddia eden Bahçeli, Suriye ordusunun sivilleri tahliye ederken hassas davrandığını belirtti. DEM Parti yetkililerinin Türkiye’ye yönelik açıklamalarını ise “sorunlu ve üzücü” bir dil olarak nitelendirdi.

“Türkiye Terörle Pazarlık Yapmaz”

Bahçeli, SDG/YPG ile Ankara arasında müzakere yapılması yönündeki çağrıları sert bir dille reddetti. İsrail’in etkisi altında olduğunu öne sürdüğü bir terör örgütüyle pazarlık yapılmasının mümkün olmadığını ifade eden Bahçeli, muhatabın yalnızca PKK’nın kurucu lideri olduğunu söyledi.

Halep’te sükûnetin sağlanmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiren Bahçeli, Suriye’nin toprak bütünlüğünün mutlaka korunması gerektiğini vurguladı. SDG/YPG’nin muhatabının Türkiye değil, Suriye devleti olduğunu belirtti.

“Türk ile Kürt Kader Ortaklığı İçindedir”

Konuşmasının sonunda birlik ve beraberlik vurgusu yapan Bahçeli, terörsüz bir Türkiye hedefi doğrultusunda fedakârlık yapıldığını belirterek, silahlı ve şiddet yanlısı unsurların toplumdan tamamen ayıklanacağını söyledi. Türkiye’nin ve bölgenin daha büyük bir yıkıma sürüklenmemesi için herkesin sorumluluk alması gerektiğini ifade etti.

İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, görüşmede Türkiye–Fransa ilişkilerinin geliştirilmesi konusunda karşılıklı değerlendirmelerde bulunulduğu belirtildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke arasındaki iş birliğinin ilerletilmesinin önemine vurgu yaparak bu yöndeki çalışmaların kararlılıkla sürdürüleceğini ifade etti.

Ukrayna–Rusya Savaşı Masada

Erdoğan, Türkiye’nin Ukrayna ile Rusya arasındaki çatışmanın adil ve kalıcı bir barışla sona ermesi için yoğun çaba göstermeye devam ettiğini aktardı. İstanbul sürecinin canlandırılmasına yönelik temasların sürdüğünü hatırlatan Erdoğan, Türkiye’nin barışın sağlanması için üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu bildirdi.

Gazze, Suriye ve Kafkaslar’daki Gelişmeler Görüşüldü

Görüşmede Gazze, Suriye ve Kafkasya’da yaşanan son gelişmeler de değerlendirildi. Erdoğan, bölgesel barışın tesis edilmesi için diplomatik kanalların etkin şekilde kullanılmasının önemine dikkat çekti. Türkiye’nin ateşkes çabalarına ve sonrasında yürütülecek çalışmalara desteğinin artarak süreceği ifade edildi.