Hürmüz’de Kritik Kriz! ABD Donanması İran Gemilerine Müdahale Etti

Orta Doğu’da tansiyon yeniden kritik seviyeye ulaştı. ABD ve İsrail’in İran’ın güney bölgelerine yönelik gerçekleştirdiği geniş çaplı saldırılar, bölgede kırılgan şekilde devam eden ateşkes sürecini fiilen sona erdirme noktasına taşıdı. İran yönetimi, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketliliği “açık saldırganlık” olarak nitelendirirken, Washington yönetimini “ikiyüzlü davranmakla” suçladı.

İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ABD’nin Bender Abbas ve çevresindeki operasyonlarla ateşkesi ihlal ettiği belirtilerek, Tahran’ın gerekli gördüğü her türlü savunma adımını atmaktan çekinmeyeceği vurgulandı. İran ordusu ise yeni bir saldırı halinde verilecek karşılığın “çok daha sert” olacağı mesajını verdi.

Bölgedeki gerilimi artıran gelişmelerden biri de Hürmüz Boğazı’nda yaşandı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik deniz ablukası kapsamında şimdiye kadar toplam 108 ticari geminin rotasının değiştirildiğini duyurdu. ABD donanmasının, İran limanlarına yönelen veya bu limanlardan ayrılan gemilere müdahale ettiği belirtildi.

ABD basınında yer alan bilgilere göre Washington yönetimi, tanker ve konteyner gemilerine askeri eskort sağlamaya başladı. Özellikle enerji sevkiyatının merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı’nda atılan bu adımın, küresel petrol piyasalarında yeni bir kriz dalgası oluşturabileceği değerlendiriliyor.

İran Devrim Muhafızları ise Basra Körfezi’nde ABD’ye ait MQ-9 tipi bir insansız hava aracının düşürüldüğünü öne sürdü. Açıklamada, İran hava sahasına yönelik her ihlalin karşılıksız bırakılmayacağı ifade edildi.

İsrail cephesinde ise Lübnan hattındaki operasyonların genişletildiği açıklandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, güvenlik kabinesi toplantısının ardından yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde yeni “stratejik bölgeleri” kontrol altına almaya başladığını söyledi. Netanyahu’nun bu karar öncesinde ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi yaptığı bildirildi.

İsrail ordusu aynı zamanda Lübnan’ın güneyindeki onlarca yerleşim bölgesi için yeni tahliye emirleri yayımladı. İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda çok sayıda beldenin hedef alınacağını duyurarak sivillerin bölgeyi terk etmesini istedi.

Lübnan resmi kaynakları ise İsrail saldırılarında sivillerin hayatını kaybetmeye devam ettiğini açıkladı. Son saldırılarda kadınların da bulunduğu çok sayıda kişinin öldüğü, sağlık merkezlerinin hedef alındığı bildirildi. Ateşkese rağmen devam eden saldırılar nedeniyle ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu geçtiği ifade ediliyor.

Hizbullah da İsrail’in ihlallerine karşılık olarak Litani Nehri çevresindeki İsrail mevzilerine roket ve topçu saldırıları düzenlediğini duyurdu. İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki kara operasyonlarını daha da genişletmeye hazırlandığı ve yedek askerlerin göreve çağrıldığı aktarıldı.

Öte yandan diplomasi trafiği de sürüyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati’nin yer aldığı İran heyeti, Katar’ın başkenti Doha’da temaslarda bulundu. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoku ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması gibi kritik başlıkların ele alındığı öğrenildi.

İran tarafı, ABD ile yürütülen müzakerelerde yaklaşık 24 milyar dolarlık bloke edilmiş fonun serbest bırakılmasını talep etti. Tahran yönetimi, söz konusu fonların bir bölümünün anlaşmanın duyurulmasıyla birlikte aktarılmasını istiyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumun ya ABD’ye teslim edilmesi ya da uluslararası denetim altında imha edilmesi gerektiğini savundu. Trump’ın açıklamaları, nükleer kriz başlığının yeniden müzakerelerin merkezine yerleştiğini gösterdi.

Çin ve Rusya ise yaşanan gelişmeler karşısında diplomasi çağrısını yineledi. Pekin yönetimi, bölgede çatışmaların sona ermesi için tüm tarafların diyaloga dönmesi gerektiğini açıklarken, Rusya Birleşmiş Milletler’de ABD’yi uluslararası yükümlülüklerini ihlal etmekle suçladı.

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, yalnızca bölgesel güvenliği değil, enerji piyasaları ve küresel ticaret dengelerini de doğrudan etkileyebilecek yeni bir sürecin habercisi olabilir.