Ekointernet Haber Ulusal Haber Portalı
Türkiye’nin İsrail’e yönelik ticaret kısıtlamalarının ardından ortaya atılan yeni iddialar, Doğu Akdeniz’deki enerji ve lojistik trafiğine dair dikkat çekici bir tabloyu gündeme taşıdı. Özellikle Yunanistan bağlantılı bazı denizcilik şirketlerinin, “gölge filo” olarak adlandırılan yöntemlerle İsrail’e petrol ve askeri malzeme ulaştırdığı yönündeki bilgiler tartışma yarattı.
Gölge filo iddiaları ve yeni ticaret rotası
Türkiye’nin 2024 yılı Mayıs ayında İsrail ile ticari ilişkileri durdurma kararı sonrası, bölgedeki sevkiyat ağlarında önemli değişiklikler yaşandığı öne sürülüyor. Bu süreçte, Yunanistan merkezli bazı denizcilik ağlarının alternatif bir tedarik zinciri oluşturduğu iddia edildi. Söz konusu ağın, gemilerin takip sistemlerini devre dışı bırakarak ve resmi belgelerde yanıltıcı bilgiler kullanarak faaliyet yürüttüğü ileri sürülüyor.
Uluslararası denizcilik kurallarına göre gemilerin açık tutması gereken Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS), bu iddiaların merkezinde yer alıyor. İddiaya göre bazı tankerler, Türkiye’den hareket ettikten sonra varış noktası olarak Mısır’daki limanları gösterirken, açık denize çıktıktan sonra sinyallerini kapatıyor. Bu süreçte rotalarını değiştirerek İsrail’in Aşkelon Limanı gibi limanlarına yöneldikleri ve yüklerini burada boşalttıktan sonra tekrar sinyal verdikleri öne sürülüyor.
Sevkiyatın merkezinde Yunan şirketleri
İddialarda adı geçen şirketler arasında Kyklades Maritime Corporation ve Thenamaris Ships Management öne çıkıyor. Bu şirketlerin, Yunanistan’ın önde gelen denizcilik ailelerinden Giannis Alafouzos ve Martinos ailesiyle bağlantılı olduğu ifade ediliyor.
Verilere göre, Türkiye’nin ambargo kararından önce bu şirketlerin Türkiye’den İsrail’e taşınan petrol içindeki payı sınırlı seviyedeydi. Ancak ambargo sonrası dönemde bu oranın ciddi şekilde arttığı ve sevkiyatların büyük bölümünün bu ağ üzerinden gerçekleştirildiği iddia ediliyor.
Bakü-Tiflis-Ceyhan hattı üzerinden taşınan petrolün de bu süreçte önemli rol oynadığı belirtiliyor. Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı aracılığıyla taşınan milyonlarca varil ham petrolün, dolaylı yollarla İsrail’e ulaştırıldığı ve burada rafine edilerek askeri kullanım için yakıta dönüştürüldüğü ileri sürülüyor.
Askeri sevkiyat iddiaları
Enerji taşımacılığının yanı sıra, askeri malzeme sevkiyatına dair iddialar da dikkat çekiyor. 2025 yılı içerisinde bazı gemilerin İsrail merkezli savunma şirketi Elbit Systems için mühimmat ve askeri ekipman taşıdığı öne sürülüyor. Bu sevkiyatlar arasında makineli tüfek parçaları ve çeşitli mühimmatların bulunduğu iddia ediliyor.
Uluslararası basında yer alan bazı haberlerde, bu sevkiyatların Avrupa limanları üzerinden gerçekleştirildiği ve çeşitli ülkelerde tartışmalara neden olduğu ifade ediliyor. Özellikle liman işçilerinin bazı yüklemelere karşı çıkması, konunun sadece siyasi değil, toplumsal boyutunu da ortaya koyuyor.
Kömür ve enerji sevkiyatları
İddialar yalnızca petrol ve silah taşımacılığıyla sınırlı değil. İsrail’deki bazı enerji santrallerinin çalışmasını sağlamak amacıyla Güney Afrika’dan kömür sevkiyatı yapıldığı da öne sürülüyor. Bu sevkiyatların da benzer yöntemlerle gerçekleştirildiği ve uluslararası denetim mekanizmalarının dışında tutulduğu iddia ediliyor.
Siyasi ve toplumsal tepkiler
Yunanistan’daki bazı siyasi isimler de bu tartışmalara dahil oldu. Eski Maliye Bakanı Yanis Varoufakis, ülkesinin dış politikasıyla ilgili eleştirel açıklamalarda bulunarak kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Öte yandan, Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde liman işçilerinin İsrail’e giden askeri yükleri taşımayı reddetmesi, uluslararası dayanışma örnekleri arasında gösterildi. Ancak bu tür eylemlere katılan bazı sendika temsilcilerinin yargı süreciyle karşı karşıya kalması, insan hakları ve ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
Uluslararası çağrılar
Sivil toplum kuruluşları ve aktivistler, söz konusu “gölge filo” faaliyetlerinin araştırılması ve sorumluların hesap vermesi için uluslararası kurumlara çağrıda bulunuyor. Denizcilik sektöründe şeffaflığın artırılması ve AIS sisteminin ihlal edilmesine yönelik daha sıkı denetimlerin getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
